هوش یکی از جذابترین و خیلی مهم ترین فرایندهای روانیه که جلوه های اون در موجودات جور واجور به اندازه متفاوت مشاهده می شه.در این مقاله به طبقه بندی شکل های جور واجور هوش می پردازیم.

سرفصل محتوا

    • هوش چیه؟
    • نظریه هوش های چندگانه هوارد گاردنر
  • نقدها
  • هوش های هشت گانه
    • هوش تصویری – فضایی
      • ویژگی های هوش تصویری-فضایی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش کلامی – زبانی
      • ویژگی های هوش کلامی- زبانی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش منطقی – ریاضی
      • ویژگی های هوش منطقی- ریاضی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش اندامی- جنبشی
      • ویژگی های هوش اندامی- جنبشی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش موسیقایی
    • ویژگی های هوش موسیقایی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش میان فردی
      • ویژگی های هوش میان فردی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش درون فردی
      • ویژگی های هوش درون فردی
      • انتخاب های شغلی
    • هوش طبیعت گرا
      • ویژگی های هوش طبیعت گرا
      • انتخاب های شغلی
    • نظریه هوش سه گانه دانا زوهار و یان مارشال
    • رابطه شکل های جور واجور هوش
  • هوش هیجانی
  • هوش الهی
  • هوش فرهنگی
  • هوش هدف دار

هوش چیه؟

واژه هوش کیفیت پدیده ای رو میگه که دارای حالت ذهنی بوده و قابل رویت نیس. به دلیل دارا بودن اینجور ویژگی تعریف اون مشکله و از این رو تعاریف زیادی از اون ارائه شده.

– بعضی هوش رو عمل مغزی و توان روانی موجود زنده می دونن.
– بعضیا هوش رو بیشتر درحل مسایل وامور تلقی می کنن.
– به نظرافرادی دیگرهوش ترکیبی از تفکر و تخیله.
– به نظر اشخاصی دیگه هوش درک روابط دلیل و معلولی میان پدیده ها هستش.
اما واقعا:
هوش در واقع توانایی ذهنیه و توانایی های متنوعی مثل دلیل آوردن، برنامه ریزی، حل مسئله، تفکر ذهنی، به کار گیری زبون، و یادگیری رو در بر می گیرد. نظریه های هوش در طول تاریخ تغییر کرده ان.

هوش به عنوان یه توانایی شناختی در سال ۱۹۰۵ میلادی بوسیله آلفرد بینه و تئودور سیمون مطرح شد.

با وجودی که درخصوص این پدیده بررسیای زیادی انجام گرفته و نظریه های متفاوتی ارائه شده اما هنوز کارشناسان به هم جهتی کلی در مورد ابعاد جورواجور هوش دست نیافته ان.

در بین عقاید مطرح شده دو نظریه از مقبولیت بیشتری بهره مند هستن:

نظریه هوش چندگانه هوارد گاردنر د

نظریه هوش سه گانه دانا زوهار و یان مارشال

نظریه هوش های چندگانه هوارد گاردنر

تئوری هوش های چندگانه نظریه ایه آموزشی که اولین بار بوسیله هوارد گاردنر تنظیم و ارائه گردیده.

طبق این نظریه، دیدگاه های روان سنجی سنتی نسبت به هوش، بسیار محدود و ضعیفه.

گاردنر نظریه اش رو اولین بار در کتاب «قاب های ذهنی: نظریه هوش چندگانه»، در سال ۱۹۸۳ نشون داد. به نظر اون همه آدم ها دارای شکل های جور واجور مختلفی از هوش هستن.

اون در کتاب خود، هشت نوع جور واجور هوش رو معرفی کرده و احتمال داده که نوع نهمی هم به عنوان «هوش هستی گرا» وجود داشته باشه.

طبق نظریه گاردنر، واسه به دست آوردن تموم توانایی ها و استعدادهای یه فرد، نباید فقط به بررسی ضریب هوشی پرداخت بلکه شکل های جور واجور هوش های دیگه اون مثل هوش موسیقایی، هوش درون فردی، هوش تصویری-فضایی و هوش کلامی- زبانی هم باید در نظر گرفته شه.

نقدها

نظریه گاردنر با انتقاداتی از طرف روان شناسا و مربیان روبرو گشته.

منتقدان می می گن تعریف گاردنر از هوش بسیار وسیع و گسترده س و هشت نوع هوشی که اون تعریف کرده فقط بیان کننده استعدادها، خصوصیات شخصیتی و توانائی ها هستش.

از دیگر نقاط ضعف نظریه گاردنر می توان به کمبود تحقیق های عملی پشتیبان اون اشاره کرد.

اما با اینحال، نظریه هوش چندگانه محبوبیت زیادی در بین مربیان و آموزشگران پیدا کرده و خیلی از معلمان از این نظریه در انتخاب روش تدریس خود استفاده می کنن.

هوش های هشت گانه

هوش تصویری – فضایی

نقاط قوت: قدرت تشخیص تصویری و فضایی کسائی که هوش تصویری-فضایی بالایی دارن در تجسّم چیزها قوی هستن.

این افراد معمولاً جهت یابی خوبی دارن و با نقشه ها، نمودارها، عکس ها و تصاویر ویدئویی مشکلی ندارن. در مجسمه سازی موفقن.

ویژگی های هوش تصویری-فضایی

  • لذت بردن از خوندن و نوشتن
  • مهارت در درست کردن پازل
  • مهارت در تفسیر عکس، گراف و نمودار
  • لذت بردن از رسم، نقاشی و هنرهای تجسمی
  • تشخیص راحت الگوها

انتخاب های شغلی

  • معمار
  • هنرمند
  • مهندس
  • مجسمه ساز
  • عکاس
  • شاعر

هوش کلامی – زبانی

نقاط قوت- کلمات، زبون و نویسندگی کسائی که هوش کلامی- زبانی بالایی دارن خوب می تونن از کلمات، به هنگام نوشتن و حرف زدن، استفاده کنن.

این افراد بیشترً در نوشتن داستان، نگهداشتن اطلاعات و خوندن مهارت دارن.

ویژگی های هوش کلامی- زبانی

  • مهارت در به یادآوردن اطلاعات نوشته یا گفته شده
  • لذت بردن از خوندن و نوشتن
  • مهارت در مباحثه یا صحبت های راضی کننده
  • توانائی در توضیح دادن مسائل
  • به کار گیری شوخ طبعی به هنگام بیان داستان ها

انتخاب های شغلی

  • نویسنده/ روزنامه نگار
  • وکیل
  • معلم
  • شاعر
  • سیاستمدار
  • مترجم

هوش منطقی – ریاضی

نقاط قوت- تحلیل مسائل و عملیات ریاضی کسائی که هوش منطقی- ریاضی بالایی دارن در دلیل آوردن، شناسایی الگوها و تحلیل منطقی مسائل قوی هستن.

این آدما به تفکر دربارهٔ معنی اعداد، روابط والگوها علاقه مندند.

ویژگی های هوش منطقی- ریاضی

  • مهارت زیاد در حل مسئله
  • لذت بردن از تفکر دربارهٔ ایده های ذهنی
  • علاقه مندی به انجام آزمایش های علمی
  • مهارت در انجام محاسبات پیچیده

انتخاب های شغلی

  • دانشمند
  • ریاضیدان
  • برنامه نویس رایانه
  • مهندس
  • حسابدار

هوش اندامی- جنبشی

نقاط قوت: جنب و جوش فیزیکی، کنترل حرکات کسائی که هوش اندامی- جنبشی بالایی دارن در حرکت های بدنی، انجام عملیات و کنترل فیزیکی قوی هستن.

این افراد در هماهنگ سازی چشم و دست مهارت دارن و افراد تندوتیز وتردستی هستن.

ویژگی های هوش اندامی- جنبشی

  • مهارت در ورزش و رقص
  • لذت بردن از ساختن چیزها با دست
  • هماهنگی فیزیکی عالی
  • نگهداشتن چیزها از راه انجام دادن اون ها، به جای گوش کردن یا دیدن

انتخاب های شغلی

  • رقصنده
  • هنرپیشه
  • ورزشکار حرفه ای
  • پیمانکار
  • جراح

هوش موسیقایی

نقاط قوت: ریتم و موسیقی کسائی که هوش موسیقایی بالایی دارن در فکر کردن به الگوها، ریتم ها و صداها قوی هستن.

این ادما از موسیقی لذت می برند و معمولاً در نواختن سازه های موسیقی و آهنگسازی مهارت دارن.

ویژگی های هوش موسیقایی

  • لذت بردن از آوارخوانی و نواختن سازه های موسیقی
  • تشخیص آسون الگوها و نت های موسیقی
  • توانایی به خاطرسپردن آهنگ ها و ملودی ها
  • درک عمیق از ساختار، ریتم و نت های موسیقی

به صداها بسیار حساس هستن از این رو صداها روی سیستم عصبی و روانی اونا نقش بسیار تعیین کننده ای دارن

انتخاب های شغلی

  • موسیقیدان
  • آهنگساز
  • خواننده
  • معلم موسیقی
  • رهبر ارکستر

هوش میان فردی

نقاط قوت: رابطه برقرار کردن و درک بقیه کسائی که هوش میان فردی بالایی دارن در تعامل با بقیه و درک اون ها قوی هستن.

این افراد در امتحان هیجانات، انگیزه ها، تمایلات و منظور کسائی که دور و برشان هستن مهارت دارن.

ویژگی های هوش میان فردی

  • مهارت در ایجاد رابطه کلامی
  • مهارت در رابطه غیرکلامی
  • نگاه کردن به موقعیت ها از زوایای جور واجور
  • ایجاد روابط مثبت با بقیه
  • مهارت در فرونشاندن اختلافات در داخل گروه ها

انتخاب های شغلی

  • رهبر
  • مدیر گروه
  • فیلسوف
  • مشاور
  • فروشنده
  • سیاستمدار

هوش درون فردی

نقاط قوت: درون نگری و خودآزمایی کسائی که هوش درون فردی بالایی دارن، آگاهی خوبی از وضعیت هیجانی، احساسات و انگیزه های خود دارن.

این ادما از خودآزمایی، تخیل روزانه، جستجو کردن روابط خود با بقیه و برآورد توانائی های فردی خود لذت می برند.

ویژگی های هوش درون فردی

  • مهارت در تحلیل نقاط قوت و ضعف خود
  • لذت بردن از موشکافی نظریه ها وایده ها
  • خودآگاهی زیاد
  • داشتن درک روشن از ریشه انگیزه ها و احساسات خود

انتخاب های شغلی

  • فیلسوف
  • نویسنده
  • نظریه پرداز
  • دانشمند
  • ایده پرداز
  • مربی
  • روانشناس
  • کارشناس الاهیات
  • موعظه گر ادیان
  • روحانی

هوش طبیعت گرا

نقاط قوت: پیدا کردن الگوها و روابطی که با طبیعت هست هوش طبیعت گرا آخرین نوع هوشیه که گاردنر درنظریه خود به هفت نوع قبلی اضافه و با مقاومت و مخالفت بیشتری نسبت به بقیه روبرو گردیده است.

به گفته گاردنر، کسائی که دارای هوش طبیعت گرای بالایی هستن، سازگاری بیشتری با طبیعت دارن و معمولاً به پرورش، کشف محیط و یادگیری دربارهٔ موجودات علاقه مندند.

این آدما به سرعت از جزئی ترین تغییرات در محیط شون آگاه می شن.

ویژگی های هوش طبیعت گرا

  • علاقه مند به موضوعاتی مثل گیاه شناسی، زیست شناسی و جانورشناسی
  • مهارت در رده بندی و فهرست بندی اطلاعات
  • لذت بردن از باغبانی، کشف طبیعت، پیاده روی و چادر زدن در طبیعت
  • بی علاقگی به یادگیری موضوعات بی رابطه با طبیعت

انتخاب های شغلی

  • زیست شناس
  • حفاظت از محیط زیست
  • باغبان
  • مزرعه دار

اما تقسیم بندی جدید دیگری هم هست:

هوش جسمی : Physical Intelligence, PI

– هوش عقلانی : Intellectual Intelligence, II

– هوش هیجانی : Emotional Intelligence, EI

– هوش الهی : Spiritual Intelligence, SI

نظریه هوش سه گانه دانا زوهار و یان مارشال

 

براساس نظریه زوهار و یان این هوشا با هوش جسمی (PQ) یعنی توانایی کنترل استادانه بدن و به کار گیری اشیا شروع می شن و براساس سیستمای عصبی مغز مشخص می گردن.

زوهار و مارشال فکر می کنند هوشای دیگه زیر مجموعه های این سه هوش هستن.
هوش عقلانی (IQ): این هوش مربوط به مهارتای منطقی و زبانشناسی ماست که الان بیشتر از بقیه هوشا به عنوان ملاک موفقیت آموزشی حساب می شه و مناسب حل موضوع ریاضی و منطقیه.
هوش عاطفی یا هیجانی (EQ): به افراد کمک می کنه احساسات خود و بقیه رو مدیریت کنن.

این هوش در موفقیت حرفه ای و شخصی فرد بسیار موثره و اونا رو در ایجاد رابطه کمک میده و تا حدی از توانایی پیشگویی هم برخورداره.
هوش الهی (SQ): این هوش برخلاف هوش عقلانی که کامپیوترها هم از اون بهره مندند و هم هوش عاطفی که در بعضی از پستانداران رده بالا دیده می شه، خاص انسانه.

زوهار و مارشال هوش الهی رو یه بعد جدید از هوش انسانی معرفی کردن و به نظر اونا هوشهاییه و واسه حل مسائل مفهومی و ارزشی استفاده می شه.

هوش الهی زمینه تموم اون چیزهاییه که ما به اونا باور و باور داریم.

سوالای جدی در مورد اینکه از کجا اومدیم، به کجا میریم و هدف اصلی زندگی چیه، از نموده های هوش معنویه.
این هوش واسه کارکرد موثر هوش عقلانی و هوش عاطفی ضرورت داره.

در واقع هوش عقلانی دروازه ورود فرد واسه کسب موفقیت در رشته تحصیلی مورد علاقه اشه، اما چیزی که اون رو در گروه بهترینا در شغل و حرفه اون قرار میده، هوش عاطفیه.

بهره مندی از دست کم هوش عاطفی شروع راه سفر به طرف معنویت، خودآگاهی و هوش معنویه که خود موجب تقویت هوش عاطفی می شه.

از طرف دیگه هوش عاطفی هم می تونه در رشد و ارتقای هوش الهی اثر داشته باشه.

دو هوش عاطفی و هوش الهی تاثیری مستقیم و مثبت بر همدیگه دارن. رشد و پیشرفت هر یک باعث پرورش و پیشرفت دیگری می شه.

رابطه شکل های جور واجور هوش

هوش الهی جنبه های مختلفی از آگاهی و زندگی ذهنی و روحی داخلی فرد رو با زندگی و کار خارجی وصل و کامل می کنه و یه جور آگاهی درباره تمامیت جهان به شکلی کلی به فرد میده.

سیندی ویگلورث عقیده داره که هوش الهی توانایی رفتار کردن با دلسوزی و دانایی در بین آرامش داخلی و خارجی، صرفنظر از پیشامدها و رویدادهاست.

افراد با هوش الهی در بین قضاوت، توانایی عادلانه و دلسوزانه رفتار کردن رو دارن.

هوش الهی ما رو قادر می سازه همه چیز رو اونطور که هستن ببینیم. این هوش همون هوشیه که رهبران مشهور و محبوب جهان رو هدایت کرده.

رهبران الهی با داشتن این هوش می تونن بزرگترین فشارها رو تحمل کنن.رابرت ایمونز تلاش کرد معنویت رو براساس تعریف گاردنر از هوش، در چارچوب هوش الهی مطرح کنه.

ایشون عقیده داره که هوش الهی یه سری از تواناییا واسه به کار گیری منابع دینی و معنویه.

به نظر ایمونز پنج توانایی معرف این هوشه: توانایی تعالی فیزیکی و مادی: افراد با هوش الهی، ظرفیت تعالی داشته و تمایل بالایی نسبت به هشیاری دارن.

توانایی ورود به سطح الهی بالاتر: از یه حقیقت غایی که ایجاد احساس تنهایی و وحدت می کنه، آگاهی دارن.

توانایی پیدا کردن تقدس در فعالیتا، رویدادها و روابط روزمره: حضور الهی رو در فعالیتای عادی تشخیص میدن.

طبقه بندی شکل های جور واجور هوش

طبقه بندی شکل های جور واجور هوش

هوش هیجانی

گلمن (۱۹۹۵) واژه هیجان رو واسه اشاره به یه احساس، فکر و حالت روانی و بیولوژیکی مختص اون و دامنه ای از تمایلات واسه عمل براساس اون به کار برده.

تعاریف هیجان، زیاد و بیشتر تناقص آمیز هستن . اما از دیدگاه بعضی نظریه پردازان؛ هیجان کل هایه از هیجانات جهان عمومیت؛ مانند خشم، اندوه، ترس، شادمانی، عشق، حیرت زدگی، نفرت و شرم. هر کدوم از این هیجانات یه هسته واحد دارن .

یعنی،شکل اصلی هر هیجان در افراد جور واجور یه جوره، اما در جوامع جور واجور تحت اثر شرایط فرهنگی خاص اون جامعه، شکل بروز هیجان فرق داره. گلمن (۱۹۹۸) هوش هیجانی رو به عنوان یه عنصر لازم واسه موفقیت فرد در زندگی و کار در محیط اجتماعی پرچالش امروز می دونه.

اون عقیده داره ؛ هوش هیجانی دلیل توانا سازی افراد در مواجه شدن با استرس بالا و چالشای شدید رشد اجتماعی و ادراکی می شه.

واسه اطلاعات بیشتر می تونین هوش هیجانی؛ شاخصی در امتحان موفقیت رو بخونین.

هوش الهی

هوش الهی برگردان واژه Spiritual Intelligenceه.

هوش الهی یا SQ رو میشه همون توانایی دونست، که به ما قدرتی میده و رویاها و تلاش واسه به دست آوردن اون رویاها رو میده.

این هوش زمینه تموم اون چیزهاییه که ما به اونا معتقدیم و نقش باورها، هنجارها، عقاید و ارزشا رو در فعالیتایی رو که رو دوش می گیریم در بر میگیره.

هوشی که به واسطه اون سوال سازی در رابطه با مسائل اساسی و مهم در زندگی مون می پردازیم و از طریق اون در زندگی خود تغییراتی رو ایجاد می کنیم.

هوش فرهنگی

هوش الهی برگردان واژه Cultural Intelligenceه.

معنی هوش فرهنگی واسه اولین بار بوسیله ایرلی و انگ۸(۲۰۰۳) از محققان مدرسه کار و کاسبی لندن مطرح شد. این دو، هوش فرهنگی رو توانایی یادگیری الگوهای جدید در تعاملات فرهنگی و ارائه پاسخهای رفتاری درست به این الگوها تعریف کردن.

اونا معتقد ان: در روبرو شدن با موقعیتای فرهنگی جدید، به زحمت میشه علائم و نشونه های آشنایی یافت که بشه از اونا در ایجاد رابطه سود جست.

در این موارد، فرد باید با در نظر گرفتن اطلاعات موجود، یه چارچوب شناختی مشترک تدوین کنه، حتی اگه این چارچوب درک کافی از رفتارها و هنجارهای محلّی نداشته باشه.

تدوین اینجور چارچوبی فقط از عهده کسائی برمیاد که از هوش فرهنگی بالایی بهره مند باشن.

براساس این تعریف، هوش فرهنگی،هوشی متفاوت از هوش اجتماعی وعاطفی هستش.

هوش هدف دار

هوش هدف دار برگردان واژه Strategic Intelligenceه.

هوش هدف دار، آزمایش تغییرات در روش هدف دار رقابتی در بازه وقتی مشخصه که از تغییرات در ساختار، رقبا، جایگزینی های جدید محصول و تازه وارده های صنعت حاصل شده.

هوش هدف دار توانایی سازگارپذیری با شرایط همیشهً متغیر امروزیه که با کار کردن تو یه راه ثابت و صاف مغایرت داره.

 

منبع: ویکی پدیا – پارس مدیر