۱۱٫سود خالص شرکت
۴-۴-۵-۲٫ الگوی تکافل براساس پیشنهاد آیت الله دکتر حسنآقا نظری[۱۰۷]
در الگوی آیتالله دکتر حسنآقا نظری، شباهتهایی با الگوهای متعارف تکافل وجود دارد که مهمترین آنها، سه رکنی بودن آن (شامل متکافلین، شرکت تکافل و صندوق تبرّع) است. یکی از مهمترین تأکیدات در این الگو، بهرهبرداری کارآمد از منابع سرمایهای است، به نحوی که منافع شرکت و متکافلین و همچنین منابع کافی برای تأمین خسارتها تامین شود.
فرآیند این الگو در نمودار شماره ۱۴ نشان داده شده است. این الگو متناظر با تکافل خانواده طراحی شده است. در ادامه به تشریح اجزاء این فرآیند پرداخته میشود:
قراردادی که بین متکافلین و شرکت تکافل منعقد میشود، همان عقد مضاربهی متعارف است. البته این قرارداد میتواند براساس سایر عقود مشارکتی نیز منعقد شود. امور تأمینی (جبران خسارات و …) به صورت شروطی در ضمن عقد قرار میگیرند. در واقع طی عقد مضاربه (یا شرکت یا …) عامل (شرکت تکافل) متعهد میشود صندوقی را با عنوان صندوق تبرّع (یا صندوق تکافل) تأسیس نماید و ضمن واریز همه وجوه سرمایهای به آن، خسارتهای متکافلین را از محل منابع آن جبران کند؛
پس از انعقاد قرارداد، متکافلین وجوه خود را به حساب مورد نظر شرکت تکافل واریز مینمایند. این وجوه عبارتند از الف. سهم مشارکت (تبرّع) و ب. آوردهی سرمایهای؛
ممکن است شرکت تکافل خود نیز مبالغی را به عنوان سرمایهی آورده مشارکت دهد؛
مجموع وجوه شرکت و متکافلین تجمیع میشود؛
در ادامه شرکت تکافل براساس مفاد قرارداد اقدام به تأسیس صندوق تبرّع (تکافل) میکند و بخش تبرّعی پرداختیهای متکافلین را به این صندوق واریز مینماید؛
به منظور بهرهبرداری بهینه و کارآمد از منابع صندوق تکافل (تبرّع) و آوردههای سرمایهای، شرکت تکافل نهادی تخصصی را تأسیس مینماید که صندوق سرمایهگذاری نامیده میشود. این صندوق صرفاً وظیفهی بهرهبرداری کارآمد از منابع سرمایهای شرکت، متکافلین و صندوق تکافل را (در چارچوب قرارداد اولیه- بند ۱) بر عهده دارد؛
در ادامهی فرآیند، صندوق تبرّع (تکافل) حسب شروط ضمن عقد اولیه خسارات و زیانهای متکافلین را جبران مینماید؛
۸٫در نتیجهی فعالیت سرمایهگذاری مورد نظر (تحت عقد مضاربه یا …) سودی حاصل میشود که بخشی از آن به عنوان آوردهی سهم تبرّعی صندوق تکافل به این صندوق پرداخت میشود. اصل و فرع منابع تبرّعی صندوق تکافل به مصرف جبران خسارات میرسد و مازاد آن بین متکافلین و شرکت توزیع می گردد؛
بخش دوم سود حاصل شده، متناسب با آوردهی سرمایهای متکافلین (کپه به صندوق تکافل واریز شده بود) به ایشان پرداخت میشود. اصل مبالغ سرمایهای مورد نظر نیز طی چارچوبی که در قرارداد مشخص میشود به متکافلین پرداخت میشود؛

  1. شرکت تکافل نیز بابت عاملیت و نیز مشارکت در تأمین سرمایه، سهمی از سود سرمایهگذاری را دریافت میکند. این مبلغ به عنوان سود ناخالص شرکت لحاظ میشود؛

و۱۱٫ سود خالص شرکت عبارت خواهد بود از سود ناخالص، منهای هزینههای عملیاتی آن؛

  1. مازاد منابع صندوع تبرّع نیز طبق قاعدهَََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََََای از پیش تعیین شده بین متکافلین و شرکت تکافل تقسیم میشود. در این الگو شرکت به جهت مشارکت در تولید مازاد مذکور، سهمی از این مازاد را دریافت میکند؛

بدین لحاظ شرایط عمومی این الگو به شرح ذیل خواهد بود:
الف. متعاقدین: طرفین قرارداد، شرکت تکافل و متکافلین هستند. در این قرارداد هریک از متکافلین به طور مستقل با شرکت تکافل وارد عقدی می شود.
ب. نوع عقد: عقد پایه در این الگو، یکی از عقود مشارکتی متعارف (از جمله عقد مضاربه یا عقد شرکت) است که در آن متکافل با پرداخت مبلغی به عنوان سرمایه، در سود عملیات اقتصادی شریک میشود. سمت اصلی شرکت تکافل در بخش سرمایهگذاری، عاملیت در مدیریت سرمایه است؛ لکن ممکن است شرکت تکافل خود مبلغی را به عنوان سهم از سرمایه سهیم نماید. در جریان این عقد، سود حاصل مبتنی بر اصول اولیه قرارداد به صورت مشاع با نسبتی که از پیش توسط متعاقدین تعیین شده است (و در ادامه تبیین میشود) تقسیم میشود. البته در ضمن این عقد، شروطی قرار میگیرد که در ادامه توضیح داده شده است.
ج. شروط ضمن عقد: در ضمن عقد پایهی فوقالذکر، شروطی به شرح ذیل قرار میگیرند:
ج-۱٫ شرکت تکافل ملزم به تأسیس صندوق تبرّع (به منظور جبران خسارات) و قراردادن بخشی از سرجمع سرمایهی تأمین شده در این صندوق است. این بخش از سرمایه به همراه سود ناشی از سرمایهگذاری آن در جریان عملیات اقتصادی مورد نظر، منبع تأمین ادعاهای خسارت خواهد بود. کم و کیف خسارات مذکور و نحوهی تأمین آنها در قالب آییننامهای جدا، به عنوان یکی از شروط ضمن عقد پایه (شرکت، مضاربه یا …) پیوست قرارداد خواهد بود.
ج-۲٫ شرکت تکافل ملزم به تأسیس صندوق سرمایهگذاری تخصصی، به منظور لحاظ همهی جوانب اقتصادی، فنی و تخصصی در سرمایهگذاری منابع سرمایهای تأمین شده (شامل منابع صندوق تبرع و غیر آن) می باشد.
د. نسبت تقسیم سود: مبتنی بر اصول اولیه عقود مشارکتی، لازم است حصّهی سود هریک از طرفین عقد به صورت مشاع از پیش تعیین شده باشد. در این عقد نیز به همین صورت عمل میشود؛ لکن با توجه به اینکه بخشی از سرمایهی مورد نظر به عنوان منابع اولیه صندوق تبرّع لحاظ میشود، سهم طرفین عقد از سود میبایست به نحوی تعیین گردد که انگیزهی اقتصادی کافی برای شرکت و نیز متکافلین فراهم گردد.
شکل شماره ۴-۱۴: الگوی تکافل براساس پیشنهاد آیت الله دکتر حسنآقا نظری
منبع: نگارنده
کسر هزینه های عملیاتی شرکت
شرکت تکافل
قرارداد مضاربه (یا شرکت) با شرط ضمن عقد تامینی
سهم از سرمایه
سود خالص شرکت
سهم از سرمایه

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.