دانلود پایان نامه رشته مدیریت درباره شاخص های عملکردی

0 Comments

که در کجا،‌ تخصیص منابع متأثر از عملکرد خوب یا ضعیف بوده‌است، باشد. کلیه اسنادی که بصورت علنی توسط بخش ها در مورد اقداماتشان منتشر می‌شود باید شامل شاخص‌های عملکردی از آغاز بکارگیری آن ها باشد. همچنین، نتایج ارزیابی‌های دوره‌ای نیز باید به همراه این گزارش‌دهی منظم منتشر گردد. در واقع توصیه می‌شود که کلیه بخش ها برنامه‌های خود را بصورت دوره‌ای بررسی کنند و علاوه بر گزارش عملکرد داخلی به صورت فصلی, در پایان سال نیز گزارش جامعی از عملکرد خود ارائه دهند. (حسن آبادی، نجارصراف،1387: 128)
ایجاد عناصر انگیزشی برای مدیران به منظور استفاده از شاخص‌های عملکرد در اتخاذ تصمیمات مدیریتی روزانه خود باید از عناصر انگیزشی مثبت برای مدیران با عملکرد مطلوب بهره جست. مدیرانی که در ارائه خدمات، خلاقانه عمل می‌کنند و در عین حال در بودجه خود نیز صرفه‌جویی می‌کنند باید به طرز مطلوبی مورد تشویق و تقدیر قرار گیرند و خدمات آنان نیز جبران شود. نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد نیز باید به وسیله عناصر انگیزشی مطلوبی مستقر گردد. این فرصت باید در اختیار کارکنان قرار گیرد تا تفاهم‌نامه‌هایی را با مدیران خود امضاء کنند و بر اساس آن در قبال سطح مورد توافقی از عملکرد و یا دستیابی به برخی اهداف استراتژیک یا عملیاتی، پاداش‌ها و مزایایی را دریافت کنند. این نظام را می‌توان به صورت تدریجی گسترش داد، بدین ترتیب که از پرداخت‌های هماهنگ و نرخ‌های افزایشی استاندارد کاست و آن را با پرداخت‌های مبتنی بر عملکرد جایگزین ساخت.
طراحی و توسعه نظام نظارت بر مدیریت برنامه‌ها
در نظام جدید مدیریت عملکرد،‌ سازمان متولی بودجه باید ویژگی‌های عمومی یک نظام نظارتی که مدیران برنامه‌ها باید در نظر گیرند، همچنین اطلاعاتی که باید بصورت دوره‌ای ارائه دهند را تعریف و تبیین سازد. .(حسن آبادی، نجارصراف،1387: 129)
فرآیند ارزیابی عملکرد
هر فرآیندی شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و اقدامات با توالی و ترتیب خاص منطقی و هدفدار می‌باشد. در فرآیند ارزیابی عملکرد نیز هر مدل و الگویی که انتخاب شود، طی مراحل و رعایت نظم و توالی فعالیت‌های ذیل ضروری می‌باشد.
تدوین شاخص ها و ابعاد و محورهای مربوطه و تعیین واحد سنجش آن ها.
شاخص‌ها مسیر حرکت سازمان ها را برای رسیدن به اهداف مشخص می‌کند. نگاه اول در تدوین شاخص‌ها متوجه چشم‌انداز و مأموریت و اهداف کلان، راهبردهای بلندمدت و کوتاه‌مدت و برنامه‌های عملیاتی و به فعالیت‌های اصلی متمرکز می‌شود. منابع احصاء و اقتباس برای تدوین شاخص‌‌های ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی، قوانین و مصوبات مجلس و هیأت دولت و برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و همچنین چشم‌انداز بیست ساله کشور و استراتژی توسعه صنعتی کشور می‌باشد. در بخش غیردولتی اساسنامه و برنامه‌های عملیاتی و سهم بازار و هر هدفی که مد نظر سازمان می‌باشد ملاک قرار می‌گیرد.
اگر سازمان‌ها بلحاظ استراتژی و نحوه تصمیم‌گیری با هم مقایسه شوند، استراتژی و تصمیم‌گیری کدام اثربخش است؟ سازمانی که به جوهر استراتژی یعنی به ابعاد تحول آفرین فرصت رقابتی تأکید و عمل می‌کند در مقایسه با سازمانی که استراتژی را در اشکال برنامه و فرآیند می‌بیند، دارای استراتژی اثربخش‌تری است.
سازمانی که سبک تصمیم‌گیری آن دارای نگرش جستجوگرانه باشد نه جانبدارانه، مشارکت‌کنندگان آن نقش منتقد داشته، نه نقش سخنگو و سازمانی که به نظریات اقلیت بها داده و آن را بررسی می‌ کند اثربخش‌تر است.
شاخص‌های ارزیابی عملکرد تدوین شده باید ویژگی ذیل را داشته باشند:
مخصوص، معین و مشخص باشد. یعنی شاخص‌ جامع و مانع، شفاف و ساده و واضح و رسا و صریح باشد، بطوری که برداشت یکسانی از مفاهیم ایجاد نماید.
قابل اندازه‌گیری باشد. سنجش آن ها به سادگی مقدور باشد. یعنی علاوه بر عملکرد کمی، قابلیت تعریف عملکرد کیفی شاخص در قالب‌های متغیر کمی را نیز داشته باشد.
قابل دستیابی باشد.
واقع‌گرایانه باشد. یعنی با فعالیت‌ها و مأموریت‌ها و خط مشی و راهبردهای واقعی سازمان و با حوزه‌های حساس و کلیدی عملکرد سازمان مرتبط باشد.
چهارچوب و محدوده زمانی، یعنی شاخص دوره ارزیابی معین داشته باشد.
بانک اطلاعاتی، یعنی داده‌ها و اطلاعات لازم و مربوط به شاخص وجود داشته باشد.

تعیین وزن شاخص ها، به لحاظ اهمیت آن ها و سقف امتیازات مربوطه.
اهمیت هر کدام از ابعاد و محور شاخص‌ها چقدر است؟ آیا شاخص‌ها اهمیت یکسان دارند یا متفاوت؟ کدام شاخص از بیشترین و کدام یک از کمترین اهمیت برخوردار است؟ برای تعیین ضرایب و اوزان شاخص‌ها روش‌هایی از جمله می‌‌توان روش لیکرت، روش گروه غیرواقعی ، روش بوردا ، روش انتخاب نظریات کارشناسان را می‌توان نام برد.
یکی از روش‌های مهم قابل استفاده در این زمینه که در علم مدیریت نیز کاربرد زیادی دارد، روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی که از اصول اساسی تفکر تحلیلی زیر تبعیت می‌کند:
اصل ترسیم درخت سلسله مراتب
اصل تدوین و تعیین اولویت‌ها
اصل سازگاری منطقی قضاوت‌ها
تصمیم‌گیری براساس روشAHP از مزیت‌های بسیاری از جمله الگوی واحد قابل فهم، تکرار فرآیند، اجماع و تلفیق قضاوت‌ها، بده و بستان بین عوامل تشکیل دهنده گزینه‌ها، ترکیب مطلوبیت گزینه‌ها، رویکرد تحلیلی و سیستمی، عدم اصرار بر تفکر خطی، ساختار سلسله مراتبی و اندازه‌گیری موارد نامشهود در تدوین و تعیین اولویت‌ها برخوردار است.
روشAHP با طبقه‌بندی سلسله مراتب ساختاری و وظیفه‌ای براساس مقایسات زوجی اولویت‌ها بنا شده است که تصمیم‌گیرنده، به ترسیم درخت سلسله مراتب تصمیم که عوامل مورد مقایسه و گزینه‌های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می‌دهد انجام داده و سپس مقایسات زوجی صورت می‌گیرد. همین مقایسات، وزن هریک از عوامل را در راستای گزینه‌های رقیب مشخص می‌سازد و در نهایت یک الگوریتم ریاضی به گونه ماتریس‌های حاصل از مقایسات زوجی را با همدیگر تلفیق می‌سازد که تصمیم بهینه به منظور اختصاص ضرایب به بهترین وجه ممکن حاصل می‌شود. البته نرخ سازگاری تصمیم با قضاوت‌ها در این مرحله واجد اهمیت خاصی بوده و سازگاری مقایسات را مشخص می‌کند. یکی از روش های مقایسه نرخ سازگاری، روش بردارهای ویژه می‌باشد.(رحیمی،1385: 14)

استانداردگذاری و تعیین وضعیت مطلوب هر شاخص برای پایان هر دوره ارزیابی
تعیین معیار عملکرد و مقدار تحقق شاخص بصورت کمی یا کیفی و نرخ رشد عملکرد در سال های گذشته بصورت میانگین و یا میانگین متحرک برای دو یا چند سال گذشته با در نظر گرفتن اهداف خاص تعیین شده برای آن دوره و پدیده‌های مؤثر در نحوه تحقق آن شاخص، استخراج و معین می‌گردد. در تعیین وضعیت مطلوب عملکرد شاخص باید واقع‌گرایانه و غیر بلندپروازانه عمل‌ کرد و توافق واحدهایی که وظیفه انجام و عمل به آن شاخص را به عهده دارند جلب نمود.
سنجش و اندازه‌گیری از طریق مقایسه عملکرد واقعی پایان دوره ارزیابی، با استاندارد مطلوب از قبل تعیین شده و استخراج و تحلیل نتایج.
برای هر شاخص، عملکرد واقعی را با استفاده از مجموع واقعیت‌های موجود مشخص و با استاندارد عملکرد مطلوب مقایسه نسبت به وضعیت تحقق اهداف آن شاخص بررسی و در نهایت تحلیل لازم انجام و در صورت لازم اقدامات اصلاحی جهت بهبود عملکرد در آن شاخص را معین نمود. یک نکته این که در نتایج عملکرد، معمولاً رویکرد و دیدگاه حاکم در ارزیابی عملکرد مورد توجه خاص قرار می‌گیرد. مثلاً اگر ارزیابی عملکرد یک فرآیند مورد توجه باشد، نتایج این اندازه‌گیری منتهی به تعیین وضعیت مطلوب یا نامطلوب بودن عملکرد آن فرآیند می‌گردد. اگر فرآیند موجب افزایش ارزش افزوده برای سازمان شود عملکرد آن مطلوب وگرنه علت منفی بودن عملکرد فرآیند را باید بررسی کرد.
برای علت‌یابی می‌توان از تکنیک طراحی آزمایش ها و برای کاهش خطا از زیگمای 6 که در سازمان های پیشرو، بیشتر عملی می‌باشد استفاده نمود.
همچنین برای بهبود داخل فرآیند از روش بهبود مستمر فرآیند و جهت بهبود کلی و عوامل خارجی فرآیند نیاز به مهندسی مجدد است.(رحیمی،1385: 17)
شاخص های عملکردی در آموزش عالی
از جمله ابزارهایی که معمولا جهت سنجش عملکرد آموزشی مورد استفاده قرار می گیرند، شاخص ها هستند. شاخص های عملکردی که در نظام آموزش عالی استفاده می شوند، همان کارکردهایی را دارند که، شاخص در دیگر حوزه ها مانند اقتصاد، یا سیستم های اجتماعی به عهده دارند. ارزش شاخص ها بیشتر از آن جهت است که ضمن فراهم آوردن اطلاعات جاری، روندها را تحلیل و تغییرات و تحولات را پیش بینی می کنند. شاخص ها برای توصیف ماهیت یک سیستم بکار می روند تا از طریق آن ها مشخص شود که اجزای آن سیستم چگونه با هم مرتبط و متعامل بوده، چگونه تغییر می کنند. همچنین اطلاعات حاصل از شاخص های عملکردی برای قضاوت درباره پیشرفت به سمت اهداف یا استانداردها، مورد استفاده قرار می گیرند.
شاخص ها عملکردی در آموزش عالی، مسائل و مشکلات آموزش عالی را از طریق جمع آوری مدارک روشن و عینی بیان می کنند و به عنوان مبنایی برای پاسخگو کردن نظام آموزشی به کار می روند. علاوه بر آن، شاخص ها می توانند برای کشف علل و عوامل ناکامی های نظام آموزشی به کار روند.
همچنین این شاخص ها مبنایی برای بودجه ریزی در انواع بودجه ریزی های مبتنی بر عملکرد درون دانشگاه فراهم می کنند. تدوین شاخص هایی جهت سنجش عملکرد دانشگاه ها، مدیریت را قادر می سازد تا میزان بهره وری سیستم دانشگاه را از طریق مقایسه عملکردها با این شاخص ها افزایش داده و روند رشد و نزول عملکردها بر حسب شاخص ها را کنترل نمایند. شاخص ها می توانند نشان دهند که اقدامات اصلاحی در کدام قسمت سیستم دانشگاهی باید انجام شود. بر اساس شاخص ها مشخص می شود کجا و چگونه، کیفیت یا کمیت آموزش باید بهبود یابد.
مطالعات تطبیقی و مرور تحلیلی منابع و مأخذ سازمان یافته آموزش عالی جهان نشان می دهد دلایل زیر موجب توجه به شاخص های عملکردی و نقش آن ها در کیفیت آموزش عالی گردیده است:
-1 گسترش دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و افزایش شمار دانشجویان و رشته های تحصیلی
-2 محدودیت های روز افزون منابع مالی و بودجه
استفاده از شاخص ها در سیستم های آموزشی معمولا از جنبه های متفاوتی مورد توجه قرار گرفته است. ابتدایی ترین و در عین حال بنیادی ترین تعریف این واژه، شاخص را به عنوان جنبه های اساسی سنجش پذیر آموزش و تعلیم توصیف می کند. در این تعریف شاخص ها در واقع آماره هایی هستند که انتظار می رود به سادگی اطلاعات مربوط به جنبه های مهم یک نظام آموزشی را تعریف، سنجش پذیر و تأمین نمایند.(ساکتی، سعیدی، 1388: 4)
گروه بندی و معرفی شاخص های آموزشی
شاخص های آموزش عالی را می توان از دیدگاه های مختلف و با توجه به داده ها و اطلاعات بکار رفته در آن ها تقسیم بندی نمود.
یکی از این تقسیم بندی ها بر اساس اجزای متشکله نظام آموزشی بدین قرار است:
شاخص های درونداد های آموزشی: شاخص های مربوط به درونداد به عوامل درونی نظام آموزشی شامل منابع انسانی، منابع مالی و کالبدی اطلاق می گردد. دروندادهای آموزشی عبارتند از: اعضاء هیأت علمی، دانشجویان، حمایت کارکنان، برنامه درسی، آزمایشگاه ها و سایت های کامپیوتری، تسهیلات و منابع کتابخانه ای و رویه ها و استانداردها.
منابع انسانی سطوح مختلف تحصیلی در آموزش عالی از جمله دانشجویان دوره های کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری، اعضاء هیأت علمی و کارکنان اداری را در بر می گیرد. شاخص هایی نظیر نسبت ثبت نام کنندگان در سطوح مختلف تحصیلی به کل د
انشجویان، نسبت استاد به دانشجو، نسبت کارکنان اداری به دانشجو و نسبتهای مختلف رده های هیأت علمی به کل اعضاء هیأت علمی در این گروه جای می گیرند.
شاخص های فرآیند آموزشی: شامل شاخص های مربوط به فرآیندهایی که اعضاء گروه های آموزشی انجام می دهند که عبارت است از: فرآیند تدریس، فرآیند مدیریتی، فرآیند نظارت و پشتیبانی تحقیق، فرآیند پشتیبانی دانشجویان و فرآیند کنترل کیفیت. منظور از شاخص های فرآیند آموزشی محاسبه میزان موفقیت دانشجویان جهت تحقق اهداف تعیین شده آموزشی است. در این جا بیشتر کارآیی و کارکرد نظام آموزشی برای مشخص نمودن نقاط قوت و ضعف آن برای امر بازنگری و اصلاح مورد توجه می باشد. معیارهایی نظیر: افت تحصیلی، نرخ مردودی، نرخ ارتقاء و میزان گزینش در رشته های مختلف تحصیلی می توانند بازگو کننده میزان کارآیی و عملکرد هر مؤسسه آموزش عالی قلمداد گردند.
شاخص های بروندادی آموزشی: منظور از بروندادهای آموزشی دانش آموختگان، پژوهشگران، تحقیقات بنیادی و کاربردی، ارائه خدمات به جامعه نظیر آموزش ضمن خدمت و کارگاه های آموزشی. از جمله شاخصهای برونداد می توان نسبت دانش آموختگان هر سال به کل دانشجویان همان سال و نسبت دانش آموختگان جذب شده در بازار کار به کل دانش آموختگان همان سال نام برد. (ساکتی، سعیدی، 1388: 6)
چالش های کاربرد شاخص های عملکردی در بودجه ریزی عملیاتی دانشگاه های ایران
دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی نه تنها در راستای اجرای سیاست های دولت وظیفه دارند سیستم بودجه بندی خود را از برنامه ای به عملیاتی تغییر دهند، بلکه در اجرای بند( الف) ماده 49 قانون برنامه چهارم، ملزم به تهیه بودجه عملیاتی به منظور دستیابی به بهای تمام شده فعالیت های آموزشی وپژوهشی و تعیین هزینه سرانه دانشجو و دریافت سهم دولت از بودجه عمومی خواهند بودند. اما در شروع روش جدید، تخصیص اعتبارات به صورت کمک دولت و در قالب بودجه در اختیار دانشگاه ها قرار گرفت و پشتوانه های کارشناسی لازم برای دفاع از هزینه سرانه واقعی دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی تدارک دیده نشد و دانشگاه ها در اولین سال اجرای برنامه با مشکل جدی عدم انطباق در آمد و هزینه مواجه گشته اند. به عبارت دیگر می توان گفت که حداقل سطح فعالیت برای هر یک از دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی مشخص نشده است و ابزارهای تشویقی برای ارتقاء سطح اهداف و دستاوردهای سازمانی فعالیت ها نیز مفقود و نامعلوم است. در این راستا ابزار اندازه گیری و شاخص های مرتبط با آن برای دانشگاه ها و نحوه ارتباط بین درجه دستیابی به اهداف یا پیشرفت ها و شاخص ها با تصمیمات مربوط به تخصیص منابع مشخص نیست. بنابراین اولین ضرورت در مسیر تحولات جدید، تعریف و به اجرا در آوردن شاخص های عملکردی در حوزه های آموزشی، پژوهشی و خدمات اجتماعی است. در این رابطه مدیریت دانشگاهی با مسائل و مشکلات عدیده ای دست به گریبان بوده و نیازمند یک فرآیند مدیریت مالی کارآمد می باشد. در این راستا اگر چه دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی در اجرای تمام موارد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *