پژوهش کاربردی
ارائه خدمات
شکل۳-۲- رویکرد ابزاری نسبت به اهداف و رسالتهای دانشگاه و آموزش عالی (همان، ص ۹۶)
ج: رویکرد تلفیقی
در آغاز این بحث با توجه به دو رویکرد ذکر شده، بطور طبیعی این پرسش مطرح می گردد که آیا می توان با وجود تفاوتهایی که در بین دو دیدگاه ابزاری (جمع گرایانه) و غیر ابزاری (فردگرایانه) در رابطه با رسالتهای کلی آموزش عالی وجود دارد، از تلفیق و به عبارت دیگر، از رویکرد تلفیقی سخن گفت؟
پاسخ به پرسش فوق در گرو توجه به وجوه یا ابعاد تشابه و تفاوت دو رویکرد مذکور می باشد که بایستی آنها را مشخص نمود. با مرور ویژگی های مطرح شده می توان وجوه تشابه را در انتقال دانش و انجام پژوهش بیان کرد و وجوه تفاوت را در نوع دانش و پژوهش دانست که البته این تفاوتها نیز ناشی از چند مقوله می باشند که عبارتند از:
۱- نگرشهای متفاوت نسبت به مفهوم دانش و شکل گیری آن که مکاتب فلسفی متعدد به آن پرداخته اند. به طور مثال، در معرفت شناسی دیویی دانش نتیجه عمل است. او در کتاب خود با عنوان، «ما چطور فکر می کنیم[۷۵]» بیان می نماید: «آغاز اندیشیدن، شک، ابهام و سرگشتگی است. اندیشیدن به خودی خود پدید نمی آید و به اعتبار «اصل های کلی» صورت نمی گیرد، بلکه همیشه چیزی (معین) است که آن را برمی انگیزد….، و «دراکر[۷۶]، نیز در همین راستا خاطر نشان ساخته که دانش همچون الکتریسیته شکلی از انرژی است که اساساً زمانی آشکار می شود که کاری انجام گیرد.(Dewey ، ۱۹۳۳، ص ۱۵ به نقل از نقیب زاده ۱۳۷۶، ص ۱۷۰) مکاتب فلسفی و نظریه پردازان دیگر اعم از کلاسیک و معاصر نیز به صورتهای دیگر به ارائه دیدگاههای خود پرداخته اند که در جای خود قابل بحث و بررسی می باشند.
۲- نگرشهای متفاوت نسبت به اصالت و اعتبار نوع دانش: گرچه این مقوله با مورد فوق در ارتباط است؛ ولی می توان آن را بطور مجزا مطرح نمود. عده ای دانش اصیل را در معرفت حسی و برخی در دانش عقلی و تعدادی در دانش کاربردی (به معنای خاص) تصور می نمایند.
۳- نگرشهای متفاوت نسبت به مفهوم «کاربرد ، : در این زمینه عده ای واژه «کاربرد» را صرفاً در رابطه با «غیر» بکار می برند، در صورتی که استفاده از آن برای «خود» نیز امکان پذیر است. در اینصورت هر دانشی اعم از دانش محض عقلی و یا دانش حسی و دانش کاربردی به معنای خاص، جنبه کاربردی خواهد داشت و در نتیجه تفاوت صرفاً در این نکته است که آیا کاربرد صرفاً جنبه فردی دارد یا اجتماعی یا هردو.
بدین ترتیب با توجه به تفاوتهای مذکور، این نتیجه حاصل می گردد که گرچه بطور کلی دیدگاههای مطرح شده در ابعادی با یکدیگر اختلاف دارند؛ ولی این اختلافات در حد تضاد قرار نمی گیرند و این دو رویکرد لزوماً متضاد نیستند. بنابراین می توان با در نظر داشتن شرایط و ساختارهای مناسب در یک نظام، آنها را در کنار یکدیگر قرار داد. به همین جهت است که تعداد قابل توجهی از صاحبنظران و نویسندگان چه بصورت فردی و چه جمعی (در مجامع بین المللی) در سالهای قبل و هم اکنون، رسالتها و اهداف و وظایف متعددی را برای آموزش عالی در نظر گرفته اند که در واقع بیانگر رویکرد تلفیقی می باشند.(عارفی ۱۳۸۴، ص ۹۷)
رسالت ها و اهداف کلی دانشگاه
همانطور که قبلاً اشاره شد، افراد و گروههای مختلف با نگرش و یا رویکردهای گوناگون به بیان اهداف و رسالتهای کلی دانشگاه و آموزش عالی پرداخته اند. گرچه برخی بین اهداف و وظایف کلی آموزش عالی تفکیکی قائل نمی گردند ؛ ولی می توان وظایف دانشگاه و آموزش عالی را بیانگر فعالیتهایی دانست که بایستی انجام شوند تا اهداف دانشگاه و آموزش عالی تحقق یابند. به هر صورت به زبان برنامه ریزی، اهداف عناصر حیاتی هستند که شناسایی آنها برای تعیین جهت گیریها و شکل دهی سایر عناصر از جمله محتوا، روشها و وسایل امری ضروری خواهد بود.
با توجه به رویکرد تلفیقی، که در دنیای حاضر بر مبنای شرایط فعلی از حیث نیازها، امکانات، محدودیتها، ارزشها و امثالهم ، در بین افراد و گروههای صاحبنظر در این زمینه،رویکردی غالب است، اهداف و نقشهای متعددی برای دانشگاه و آموزش عالی متصور شده اند که در این قسمت، صرفنظر از توجه به ترتیب اولویت آنها که معمولاً در هر جامعه و نظام آموزش عالی ممکن است برحسب شرایط متفاوت باشد، بیان می گردند.
برخی دسته بندیهای انجام شده درباره رسالتها و اهداف دانشگاه و آموزش عالی
برخی از نویسندگان بطور کلی و بدون پرداختن به جزئیات به سه هدف و وظیفه عمده یعنی تدریس، تحقیق و خدمات به عنوان اهداف و وظایف کلی دانشگاه و آموزش عالی اشاره می نمایند. (کاظمی پور، ۱۳۷۶،ص۱۰)
نشست متخصصان و دست اندرکاران آموزش عالی کشورهای آفریقایی در سال ۱۹۹۱ در داکار، موارد زیر را به عنوان اهداف و نقشهای اصلی آموزش عالی معرفی نموده اند:
– جستجوی حقیقت و توسعه دانش
– ایفای نقش حیاتی و اساسی در حل مشکلات جامعه از جمله مسائل گرسنگی، فقر و بیماری
– پرورش نیروی انسانی متخصص
– افزایش درک بین المللی( یونسکو، ۱۹۸۸، ص۱)
نشست برخی از مسئولین آموزش عالی کشورهای آسیایی و اقیانوسیه در، دانشگاه نیوانگلند[۷۷]، در استرالیا به اهداف زیر اشاره نموده اند:
– تدریس یا آموزش، پژوهش و خدمات
– محافظت و انتقال میراث فرهنگی
– حفظ محیط زیست
– بهبود بخشیدن به کل سیستم یا نظام آموزشی
– تشویق و پرورش درک بین المللی

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

و همکاری (یونسکو، ۱۹۹۳، ص ۳۲)
راوی. جی. ماتای ،[۷۸] اهداف آموزش عالی را با توجه به چند بعد بصورت اهداف برون دادی، اهداف پذیرندگی یا انطباق، اهداف مدیریتی ، اهداف انگیزشی و اهداف مربوط به حفظ موقعیت و منزلت دانشگاه مطرح می سازد:
– اهداف برون دادی:
الف- اهداف متمرکز بر دانشجو: آماده نمودن فرد برای رشد و بالندگی و تغییر و اصلاح خصوصیاتی اخلاقی و فکری و پیشرفت اجتماعی و ارج نهادن به فرهنگ و تاریخ، آماده شدن برای مشاغل اجتماعی و تقبل مسئولیتهای شهروندی و امثالهم.
ب- اهداف متمرکز بر پژوهش: کمک به انسانیت، جامعه بین المللی، ملی و محلی از طریق انجام پژوهشهای کاربردی و محض.
ج- اهداف متمرکز بر ارائه راه حل هایی برای مسائل جامعه از طریق پرورش نیروی انسانی متخصص مورد نیاز جامعه، توسعه آموزش و نشر دانش، ارتقای فرهنگ عمومی، خدمات اجتماعی و غیره.
– اهداف پذیرندگی یا انطباق: یکپارچگی با محیط و جلب اعتماد و همکاری محیط و پاسخگویی نسبت به آن.
– اهداف مدیریتی:
الف- تأمین حقوق و مزایای مناسب برای اعضای هیأت علمی و کارکنان.
ب- مشارکت دادن افراد ذیربط در برنامه ریزیها و تصمیم گیریها.
ج- ایجاد هماهنگی و ارتباط بین رشته های مختلف علمی و گروههای آموزشی.
-اهداف انگیزشی:
الف- حفظ آزادی علمی اساتید