براساس آیات مذکور، مبدء همه ما خداست و خداوند نقطه اتکای همه انسانهاست و ما در مسیری تعیین شده به سوی او در حرکت هستیم.

  1. تربیت اسلامی در حالی که توصیه به تأمین دنیا دارد، حیات اخروی را برتر و جاودانه معرفی می کند:

«والاخره خیر و ابقی» (اعلی، آیه ۱۷)؛ زندگی اخروی جاودانه است.
«و ما هذا لحیوه الدنیا الا لهو و لعب و ان الدار الاخره لهی الحیوان لو کانوا یعلمون» (عنکبوت، آیه ۶۴)؛ این زندگی دنیا جز کار بیهوده و بازیچه نیست و زندگی حقیقی، زندگانی آخرت است اگر مردم بدانند.
«و للاخره اکبر درجات و اکبر تفضیلا» (اسراء، آیه ۲۱)؛ همانا درجات آخرت، بالاتر و برتری های آن بزرگ تر است.

  1. در تربیت اسلامی، مسلمان، خداوند را بر خود و تمامی اعمالش ناظر و آگاه می داند:

«و هو معکم اینما کنتم والله بما تعملون بصیر» (حدید، آیه ۴)؛ او با شماست در هر جا که باشید و خداوند به آنچه انجام می دهید، بیناست.
«ما یلفظ من قول الا لدیه رقیب عنید» (ق، آیه ۱۷)؛ هیچ کس سخنی را بر زبان نمی آورد مگر اینکه یک محافظ و یک ضبط کننده مقدمات حضور دارند.

  1. در تربیت اسلامی، عمل صالح اصالت دارد:

«من عمل صالحاً من ذکر او انثی و هم مؤمن فلنحنینه حیوه طیبه و لنجزینهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون» (نحل، آیه ۹۷)؛ هر کس از مرد و زن، کار نیکی انجام بدهد به شرط اینکه ایمان داشته باشد، ما او را به یک زندگی پاکیزه حیات می بخشیم و اجری بهتر از آنچه عمل کرده است به او می‌دهیم.
«ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات اولئک هم الخیر البریه» (بینه، آیه ۷)؛ همانا کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، اینان بهترین مخلوق خدایند.

  1. قرآن منشأ خیر و هدایت انسانهاست:

«ان هذا القرآن یهد للتی هی اقوم و یبشر المؤمنین الذین یعملون الصالحات ان لهم اجراً کبیراً» (اسراء، آیه ۸)؛ این قرآن، خلق را به استوارترین طریقه هدایت می کند و اهل ایمان را که نیکوکار باشند به اجر و ثواب عظیم بشارت می دهد.
«و اوحی الی هذا القرآن لانذرکم به و من بلغ…» (انعام، آیه ۱۹)؛ این قرآن به من وحی شد تا به وسیله آن شما و هر کس از افراد بشر را که خبر این قرآن به او رسد، پند دهم و بترسانم.
«ولقد یسرنا القرآن للذکر فهل من مذکر (قمر، آیه ۳۲)؛ ما قرآن را برای وعظ و اندرز به فهم آسان کردیم آیا کیست که از آن پند گیرد؟
اهداف تعلیم و تربیت در اسلام

  1. پرستش و عبادت خداوند: نخستین و اساسی ترین هدف تعلیم و تربیت در نظام تربیتی اسلام، پرستش و عبادت خداوند یگانه است. بدین معنی که؛ انسان با تمام وجود از خداوند متعال تبعیت کرده، در مسیر خداشناسی حرکت کند و تمام اعمال و حرکات و نیاتش را خالصانه برای خداوند انجام دهد. (شریعتمداری، ۱۳۸۴، ص ۱۲۹)
  2. تفکر و تعقل: قرآن کریم در آیات متعدد خود، افراد را به تفکر و تعقل دعوت کرده است. با استفاده از عقل می توان به درک لایه های ناشناخته دین و حقایق پنهان آن پی برد و راههای جدید بهره گیری از گنجینه های دین را پیدا کرد. ممتازترین ویژگی انسان، برخورداری از قوه تعقل و سعادت انسانها مستلزم استفاده درست و صحیح از این موهبت الهی است. (زمر، آیه ۱۸؛ ملک، آیه ۲۳؛ حج، آیه ۴۶)
  3. تزکیه و تهذیب اخلاق، تقوا و پرورش روحیه عدالت خواهی: قرآن کریم یکی از هدف های بعثت پیامبر (ص) را راهنمایی و هدایت مردم به دوری از رذایل اخلاقی و آراستن خود به فضایل اخلاقی ذکر فرموده است. دین اسلام از مردم می خواهد که اخلاق نیک و رفتار پسندیده داشته باشند؛ زیرا از طریق تزکیه و تهذیب نفس است که انسان در مسیر صحیح قرار گرفته، به کمال می رسد. پیامبر (ص) هم هدف از بعثت و رسالتش را تهذیب و تکمیل فضایل اخلاقی بیان می فرمایند. (طباطبایی، ۱۳۶۶، ج ۶، ص ۳۵۳)

خداوند می فرماید: ما پیامبر را با ادله به سوی مردم فرستادیم و برای آنان کتاب و میزان عدل را نازل کردیم تا مردم به عدالت ترغیب شوند. وظیفه پدر، مادر و معلمان است که خود به شخصه عادل باشند و روح عدالت خواهی را در کودکان پرورش دهند. (آل عمران، آیه ۱۵۹؛ نور، آیه ۵۹- ۵۷؛ لقمان، آیه ۱۳ و ۱۹؛ انعام، آیه ۱۵۳- ۱۵۱؛ شمس، آیه ۱۰- ۹)

  1. فراگیری علم و دانش: تأکید بر اهمیت فراگیری علم و دانش در آیات و روایات اسلامی به عنوان یک هدف تربیتی در نظام تربیتی اسلام، نشان دهنده ارزش فوق العاده این امر در رسیدن انسان به اهداف غایی و نهایی تربیت است. قرآن کریم از یک سو با تشویق انسانها به فراگیری علوم و از سوی دیگر با نکوهش جاهلان، محوریت علم و دانش در هدایت انسانها را به اثبات می رساند. (مریم، آیه ۱۲؛ مجادله، آیه ۱۱؛ توبه، آیه ۱۲۱؛ آل عمران، آیه ۱۶۴، بقره، آیه ۳۰ و ۲۸۲)
  2. همکاری و تعاون: قرآن، امت اسلامی را امت واحده می داند و از آنان می خواهد که در انجام امور نیک و تقوای الهی، یار و مددکار یکدیگر باشند. حفظ و بقای اجتماع و رسیدن به جامعه سالم، از طریق تفاهم، همکاری و وحدت میان افراد موجود در آن جامعه امکان پذیر است. (شریعتمداری، ۱۳۸۴، ص ۱۶۲)

اصول تعلیم و تربیت در اسلام

  1. خداشناسی: مهم ترین و اساسی ترین اصل در نظام تربیتی اسلام، اصل خداشناسی است. این اصل، پایه و اساس اعتقاد مسلمانان و جهان بینی آنها را شکل می دهد. کسی که خداوند متعال را شناخته باش
    برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

    د و در برابر او تسلیم و بنده او شود، عالی ترین انگیزه های انسانی را بر وجود خود حاکم ساخته است. (رفیعی، ۱۳۸۱، ص ۱۳۰)

  2. لطف، احسان و مهربانی: یکی از نیازهای اساسی انسان، نیاز به محبّت است؛ زیرا نه تنها نیاز طبیعی او، بلکه نیاز روحی و معنوی او نیز تأمین می شود. انسان در تمام مراحل زندگی خود نیاز به محبّت و مهربانی دارد. رعایت این اصل در جریان تعلیم و تربیت و در تمام مراحل آن ضروری است. بسیاری از صفات خداوند در قرآن کریم همچون: غفور، توّاب، رحیم، رحمان، حلیم و ….، نشان دهنده این مطلب است که در مقام تربیت باید بخشنده و مهربان بود و لازمه تربیت، بخشندگی و عطوفت است.( فرمیهنی فراهانی، ۱۳۸۴، ص ۴۸)