۳-۴٫ علوم مربوط به نشئه سوم عبارتند از: علم فقه و مبادی آن، و علم آداب معاشرت و تدبیر منزل و سیاست مدن، که متکفل آن علمای ظاهر و فقها و محدثین هستند، پس از انبیا و اوصیا، علیهم السلام.
ایشان در ادامه می نویسد: پس معلوم شد که علوم اسلامی منحصر به این سه قسم است؛ بر طبق احتیاجات بشر و مقامات سه گانه انسان پس از آنکه معلوم شد این علوم که رسول اکرم، صلی الله علیه و آله، ذکر فرمودند همین سه رشته است که ذکر شد، باید بررسی شود که هر یک از این سه عنوان بر کدام یک از این علوم منطبق است؟ به نظر امام خمینی «آیه محکمه» عبارت است از علوم عقلیه و عقاید حقه و معارف الهیه. «فریضه عادله» عبارت است از علم اخلاق و تصفیه قلوب. و «سنت قائمه» عبارت است از علم ظاهر و علوم آداب قالبیه.
اما به نظر حضرت امام علوم دیگر، هر کدام داخل در یکی از این اقسام سه گانه است. مثلا علم طب و تشریح و نجوم و هیئت، و امثال آن در صورتی که نظر آیت و علامت به سوی آنها داشته باشیم و علم تاریخ و امثال آن در صورتی که با نظر عبرت به آنها مراجعه کنیم. داخل می شوند در «آیه محکمه» که به واسطه آنها علم به الله یا علم به معاد حاصل یا تقویت می شود. و گاه می شود که تحصیل آنها داخل در «فریضه عادله» می شود و گاه ممکن است داخل در «سنت قائمه» شود. و اما اگر تحصیل آنها برای خود آنها یا استفادات دیگری باشد، پس اگر ما را از علوم آخر منصرف نمودند به واسطه این انصراف بالعرض مذموم شوند، والا ضرر و نفعی ندارند.
«پس کلیه علوم تقسیم شوند به سه قسمت: یکی آنکه نافع به حال انسان است به حسب احوال نشأت دیگر که غایت خلقت وصول به آن است. و این قسمت همان است که جناب ختمی مرتبت «علم» دانسته و آن را به سه قسمت تقسیم فرمودند و دیگر آنکه ضرر می رساند به حال انسان و او را از وظایف لازمه خود منصرف می کند و این قسم از علوم مذمومه است که نباید انسان پیرامون آنها گردد مثل علم سحر و شعبده و کیمیا و امثال آن و سوم آنکه ضرر و نفعی ندارد، مثل آنکه فضول اوقات را انسان به واسطه تفریح صرف بعضی از آنها کند مثل حساب و هندسه و هیئت و امثال آن و این قسمت از علوم را اگر انسان بتواند تطبیق با یکی از علوم ثلاثه نماید خیلی بهتر است و الا حتی الامکان اشتغال پیدا نکردن به آنها خوب است زیرا انسان عاقل پس از آنکه فهمید که با این عمرهای کوتاه و وقت کم و موانع و حوادث بسیار نمی تواند جامع جمیع علوم و حائز همه فضایل شود، باید فکر کند که در علوم کدام یک به حال او نافع تر است و خود را به آن مشغول کند و تکمیل آن نماید». (لک زایی،۱۳۸۸)
دیدگاه حضرت امام (ره) در قالب جدول شماره ۴ قابل نمایش است. (لک زایی، ۱۳۸۸)
جدول شماره۲-۴-جدول طبقات علوم و دانش ها از نگاه امام خمینی (ره)

علوم غیرنافع برای انسان علوم نافع برای انسان
علومی که ضرر می رساند به انسان و او را از وظایف لازمه خود منصرف می کند. مثل علم سحر و شعبده و کیمیا و امثال آن معادل حدیثی علوم مربوط به هر نشئه عوالم، نشئات و مقامات انسان به طور اجمالی و کلی
آن که ضرر و نفعی ندارد «آیه محکمه» عبارت است از علوم عقلیه و عقاید حقه و معارف الهیه علم به ذات مقدس حق و معرفت اوصاف جمال و جلال، و علم به عوالم غیبیه تجردیه و علم به انبیا و اولیا و مقامات و مدارج آنها و علم به کتب منزله و کیفیت نزول وحی و تنزل ملائکه و روح و علم به نشئه آخرت و کیفیت رجوع موجودات به عالم غیب و حقیقت عالم برزخ و قیامت نشئه آخرت و عام غیب و مقام روحانیت و عقل
«فریضه عادله» عبارت است از علم اخلاق و تصفیه قلوب علم به محاسن اخلاق و علم به کیفیت تحصیل آنها و اسباب حصول آنها و مبادی و شرایط آنها و علم به قبایح اخلاق و علم به مبادی وجود آنها و علم به کیفیت تنزه از آنها نشئه برزخ و عالم متوسط بین العالمین و مقام خیال
«سنت قائمه» عبارت است علم ظاهر و علوم آداب قالبیه علم فقه و مبادی آن، و علم آداب معاشرت و تدبیر منزل و سیاست مدن نشئه دنیا و مقام ملک و عالم شهادت

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.