مقاله رایگان درمورد دسترسی به اطلاعات

دهیم . هر چند بایستی چنین گفت که آنچه به عنوان محتوای حق مذکور آورده می شود مهمترین و شاخص ترین انواع حق بر محیط زیست سالم است ؛ این در حالی است که حق بر محیط زیست ممکن است انواع واقسام دیگری را نیز در بربگیرد که به جهت اختصار از ذکرآنها خودداری می نماییم .
گفتار اول : حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی
« به موجب این حق کلیه مؤسسات عمومی موظفند اطلاعات مربوط به حفاظت از محیط زیست و اقدامات مؤثر برآن را در اختیار شهروندان قرار دهند . شایان یادآوری است که ایفای تعهدات شهروندان برای دستیابی به حق داشتن محیط زیست سالم عمدتاً فقط هنگامی ممکن می گردد که از اطلاعات کافی برخوردار باشند . در اینجا یادآوری دوباره این مسئله ضروری است که حق برخورداری از محیط زیست مانند سایر حقوق صرفاً موجد حق برای شهروندان نبوده بلکه با الزامات و تکالیفی برای ایشان به صورت فردی و گروهی ملازمه دارد».
باعنایت به تعریف مذکور حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی هم به عنوان حق و هم به عنوان تکلیف بشری به شمار می رود ؛ حقی که شاید بتوان گفت مهم ترین جزء و محتوای آن دسترسی به اطلاعات زیست محیطی می باشد ؛ اطلاعاتی که بایستی به نحو شایسته و مطلوب و مطابق با اسناد و معاهدات بین المللی در اختیار متقاضی قرار بگیرد . در ادامه به بررسی و بیان جایگاه حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی در پاره ای از اسناد و معاهدات حقوق محیط زیستی می پردازیم .

در ماده 10 اعلامیه ریو تأکید می نماید که هر فرد باید کاملاً به اطلاعاتی که مقامات عمومی در مورد محیط زیست در اختیار دارند از جمله اطلاعات مربوط به مواد و فعالیت های خطرناک در منطقه دسترسی داشته باشد همچنین در اصول راهبردی صوفیا به حق مذکور پرداخته شده است .
« اصول صوفیا به چهار دسته به شرح زیر تقسیم می گردد :
اول : اصول مربوط به دسترسی به اطلاعات زیست محیطی .

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

دوم : اصول مربوط به مشارکت عمومی .
سوم : آیین قضایی و اداری تضمین حق دسترسی به اطلاعات .
چهارم : اجرای اصول توسط امضاءکنندگان .
اصول صوفیا در خصوص دسترسی به اطلاعات را می توان به دو بخش تقسیم کرد :
1 – اطلاع رسانی وا کنشی .
2 – اطلاع رسانی ابتکاری .
مهمترین اصول راهبردی صوفیا در مورد اطلاع رسانی واکنشی را می توان به ترتیب زیر ارائه نمود : اصل بر دسترسی عموم به اطلاعات مربوطه به محیط زیست است مگر اینکه تقاضای دریافت اطلاعات مربوط به موارد استثناء شده توسط قانون باشد ؛ از اطلاعات زیست محیطی که مقامات دولتی موظف به ارائه ی آنها هستند ، تعبیر موسع صورت گرفته است . اصول راهبردی صوفیا ، مقامات دولتی را در سطوح ملی ، استانی و محلی موظف می کند که اطلاعات زیست محیطی را در اختیار عموم مردم و همچنین نهادهایی که مسئولیت عمومی در زمینه ی محیط زیست دارند ، قرار دهند . در هر موردی که درخواست ارائه ی اطلاعات می گردد ، مقامات دولتی موظفند نفع عمومی ناشی از عدم انتشار را در نظر بگیرند . دستیابی به اطلاعات باید به صورت رایگان یا با هزینه های بسیار کم باشد ؛ اگر اطلاعات در اشکال مختلف وجود دارد ، مثلاً به صورت مکتوب یا شنیداری ، مقامات دولتی موظف هستند ، اطلاعات را در شکلی که از آنان تقاضا شده است . ارائه نمایند ». با عنایت به اصول راهبردی صوفیا در خصوص حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی می توانیم بر این باور باشیم که اصل بر حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی می باشد مگر اینکه قانونگذار نفع عمومی و مصلحت خاص را درعدم انتشار اسناد و اطلاعات زیست محیطی بداند . دو نوع اطلاع رسانی در این خصوص مطرح شده است که به نظر می رسد اطلاع رسانی ابتکاری از اهمیت خاص برخورار باشد . دستگاه ها و نهادهای دولتی و عمومی بایستی فارغ از تقاضا و خواست شهروندان در مطالبه اسناد و اطلاعات زیست محیطی خود را موظف و مکلف و متعهد بدانند که به صورت ابتکاری و داوطلبانه اطلاعات زیست محیطی لازم را در اختیار شهروندان قرار دهند ؛ اطلاعاتی که تا حد امکان از وصف جامعیت و شفافیت برخوردار باشد .
همچنین در صورت تقاضا و مطالبه شهروندان به اجرای خواست و مطالبه آنها پرداخته و اطلاعات و اخبار و اسناد لازم محیط زیستی را در اختیار آنان قرار دهند . مواد 10 تا 12 اصول صوفیا به اطلاع رسانی فعال یا ابتکاری اختصاص یافته است . ماده 11 اصول صوفیا تأکید می نماید که دولت ها باید اسناد ملی و بین المللی مربوط به محیط زیست مانند راهبرد ها ، برنامه ها و برنامه ی عمل ها و همچنین گزارشات مربوط به نحوه ی اجرای آنها را به اطلاع همگان برسانند .
دراین جا مناسب است براین موضوع باز تأکید گردد که دسترسی به اطلاعات زیست محیطی زمانی به معنای حقیقی کلمه شکل می گیرد که اصل مهم حق دسترسی به اطلاعات به صورت کلی در هر کشوری به عنوان اصل و پایه و مبنای تعهدات و وظایف و تکالیف دولت ها مورد پذیرش قرار گیرد .« مبانی نظری و استدلال های مختلفی برای شناسایی آزادی اطلاعات و حمایت از آنها ارائه شده است. این مبانی که در شرایط تاریخی مختلف مورد استناد واقع شده اند در یک تقسیم بندی به مبانی سیاسی حقوقی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی قابل دسته بندی هستند .
استدلال هایی را که درباره نقش آزادی ، اطلاعات در شکل گیری ، اعمال ، توزیع و گردش قدرت در جامعه ارائه شده اند را می توان مبانی سیاسی آزادی اطلاعات نامید که عبارتند از رفع نقائص آزادی بیان و مطبوعات ، گسترده و مستمر ساختن مشارکت و نظارت مردمی ، شفاف سازی حکومت. مبانی حقوقی آزادی اطلاعات نیز عبارتند از: استدلال هایی که در دفاع از تعلق اطلاعات به مردم ، وجود ملازمه بین آزادی اطلاعات و مسئول شناسایی در حکومت و پاسخگویی مسئولان و خلاف قاعده بودن محرمانگی اطلاعات دولتی و در نهایت ، مبارزه با فساد اداری ارائه شده اند .
علاوه بر این ، آزادی اطلاعات از نظر اجتماعی ، وسیله ای برای توانمند سازی ، از نظر اقتصادی ، زمینه ساز سرمایه گذاری خارجی و استفاده از وام های بین المللی و از لحاظ فرهنگی ، تدبیری برای حمایت از تولید علم و توسعه ی فرهنگی شناخته شده است . متناسب با مبانی مذکور ، در منابع مختلف بین المللی و ملی از آزادی اطلاعات حمایت شده است . در ابتدا ، بویژه در سطح منابع بین المللی ، حمایت از آزادی بیان ، منشاء اصلی و اولیه شناسایی حق دسترسی به اطلاعات بوده است . با وجود این ، امروزه ، آزادی اطلاعات به عنوان یک آزادی مستقل مورد حمایت است و این حمایت در اسناد و کنوانسیون بین المللی و نیز در قوانین اساسی و عادی کشورهای مختلف پیش بینی شده است.
در کشور های مختلف جهان نیز با تدابیر گوناگون از آزادی اطلاعات حمایت شده است . در برخی از کشور ها که قوانین اساسی آنها اخیراً تصویب شده است از آزادی اطلاعات صریحاً در قانون اساسی حمایت شده و آزادی اطلاعات به عنوان یکی از اصول قانون اساسی مورد شناسایی قرار گرفته است. در برخی دیگر از کشورها ، مراجع سیاسی یا قضایی تفسیر قانون اساسی (نظیر دادگاه های قانون اساسی ) ، با استفاده از فنون تفسیر ، آزادی مذکور را در زمره ی آزادی های مورد حمایت قانون اساسی اعلام کرده اند . در این کشورها ، قوانین عادی نیز بر اجرایی ساختن حق دسترسی به اطلاعات تصویب شده است . برخی دیگر از کشورها بی آن که آزادی اطلاعات را در قانون اساسی بگنجاند با وضع قوانین عادی به حمایت از آن پرداخته اند ».بنابراین آزادی اطلاعات و دستیابی به اخبار از جهات و ابعاد گوناگونی واجد اهمیت می باشد و از این رو بایستی به این نکته مهم بار دیگر تأکید کرد که حق دسترسی به اطلاعات زیستی محیط با موضوع آزادی اطلاعات ارتباط و پیوند وثیق و محکمی دارد و از این رو باید همواره این موضوع را مد نظر قرار داد.
یکی دیگر از کنوانسیون و معاهدات مهم مرتبط با حق بر محیط زیست ، کنوانسیون بین المللی در مورد حق بر اطلاعات و مشارکت عمومی در زمینه ی محیط زیست مصوب 1998 می باشد. کنوانسیون مذکور به نوعی نخستین سند لازم الاجرا در قلمرو بین المللی در خصوص دسترسی عمومی به اطلاعات زیست محیطی می باشد .« این کنوانسیون همچنین سابقه ی با ارزشی در زمینه تعهدات دولت ها در خصوص دسترسی مردم به اطلاعات ، به صورت کلی است ، لذا همچنین این سند نه تنها قدمی بسیار مهم در حمایت از محیط زیست و حق به محیط زیست تلقی گردیده است ، بلکه سند مهمی برای تضمین رعایت اصول دموکراتیک در اتخاذ و اجرای تصمیمات دولتی است ؛ این کنوانسیون بر دو مبنا پایه گذاری شده است .اول: دسترسی عموم به اطلاعات زیست محیطی. دوم: امکان و مشارکت عمومی در اتخاذ حمایت زیست محیطی.
کنوانسیون برای تضمین این حقوق برای مردم و نمایندگان آنها به ویژه سازمان های غیر دولتی آیین های قضایی و اداری ضروری را پیش بینی کرده است. کنوانسیون تأکید می کند ، که این حقوق بدون در نظر گرفتن رابطه ی شهروندی تابعیت و یا محل اقامت برای همه تضمین می گردد. به علاوه این کنوانسیون برای امضای کشورهایی که عضو کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا نیستند ، باز است». از سوی دیگر به موجب ماده 10 کنوانسیون اروپایی حقوق بشر دولت های اروپایی مؤظف شده اند که آزادی دسترسی به اطلاعات را تضمین کنند .
در ماده 6 کنوانسیون تغییرات آب و هوایی در ادامه چنین می خوانیم :« دولت های عضو این کنوانسیون در سطح ملی در صورت اقتضا در سطح منطقه ای یا ناحیه ای ، مطابق با قوانین و مقررات ملی و در چارچوب ظرفیت های مربوطه ، دسترسی عموم به اطلاعات و شرکت عموم مردم را ارتقا داده و تسهیل خواهد کرد. همچنین اسناد و معاهدات دیگری به موضوع حق دسترسی به اطلاع زیست محیطی اشاره کرده اند که از جمله آنها می توانیم به موارد ذیل اشاره نماییم:
پروتکل کلینگستون در خصوص مناطق حفاظت شده ی حیات وحش منطقه ی دریایی ناحیه ی کارائیب (ماده 16) .
پروتکل ناپروبی در خصوص مناطق حفاظت شده و جانوران و گیاهان وحشی در منطقه ی آفریقای شرقی (ماده 15) .
موافقت نامه ی آ.سه .آن در خصوص حفاظت از طبیعت (ماده 16) .
کنوانسیون ساختاری سازمان ملل در مورد تغییرات آب و هوا (ماده 4بند1) .
کنوانسیون تنوع زیستی (مواد 13 و 17)، و ده ها سند دیگر اشاره نمود.
گفتار دوم: حق مشارکت در فرایند تصمیم گیری های زیست محیطی:
یکی از مهمترین عناصر و شاکله های تشکیل دهنده حق بر محیط زیست ؛ حق مشارکت در فرآیند تصمیم گیری های زیست محیطی می باشد . اما مشارکت به چه معناست ؟
« واژه مشارکت (participation) از حیث لغوی به معنای در گیری و تجمع برای منظوری خاص می باشد در مجموع می توان جوهره ی اصلی آن را درگیری ، فعالیت و تأثیر پذیری دانست». از سویی مشارکت از حیث مدیریتی نیز به معنای در گیری اشخاص در موقعیتهای گروهی خاص است. حق مشارکت در فرآیند تصمیم گیری های زیست محیطی نیز از اهمیت خاص برخوردار می باشد.
اسناد و معاهدات متعدد بین المللی به این موضوع اشاره نموده اند ؛ اصل 10 اعلامیه ی ریو بر ضرورت مشارکت عمومی در اتخاذ تصمیمات زیست محیطی تأکید می کند و آن را به رسمیت می شناسد. همین طور این اعلامیه ، بر مشارکت اجزای مختلف ترکیبی جمعیت تأکید می ورزد ، نظیر زنان (اصل20) ،جوانان(اصل 21) ،مردم بومی و تشکیلات آنها (اصل 22) .اصل 23 منشور جهانی طبیعت با صراحت در این باره مقرر می دارد: همه ی افراد با توجه به قانونمندی داخلی خود ، فرصت مشارکت به طور انفرادی یا همراه دیگران را در تنظیم تصمیماتی که مرتبط با محیط زیست است خواهند داشت و همچنین زمانی که محیط زیست آنها زیان ببیند و دچار خسارت گردد ، به وسایل جبران غرامت دسترسی خواهند داشت.
همچنین در اصول راهبردی صوفیا و کنوانسیون بین المللی در مورد حق بر اطلاعات و مشارکت عمومی در زمینه ی محیط زیست مصوب 1998 اشاراتی به موضوع مشارکت داشته اند. در بند 1 ماده 4 کنوانسیون تغییرات آب و هوایی نیز دولت ها را تشویق به مشارکت سازمان های غیر دولتی در امر محیط زیست کرده است . ماده 17 پیش طرح سومین میثاق بین المللی حقوق همبستگی در ادامه چنین بیان می دارد: « هر انسان حق و امکان دارد که بدون محدودیت غیر منطقی ، شخصاً یا توسط نمایندگانی که آزادانه انتخاب می کند و بویژه از طریق انجمن هایی که آزادانه تشکیل می شوند ، در تعیین سیاست و تدابیر ملی مربوط به محیط زیست مشارکت نموده و قبل از اجرای اقداماتی که می توانند موجب صدمه به شرایط طبیعی حیات شوند ، از طرف مقامات محلی مورد مشورت قرار گیرند .
گفتار سوم : حق بر آموزش در حوزه ی مسایل زیست محیطی
یکی از عناصر محتوایی مهم حق بر محیط زیست ؛ حق بر آموزش در حوزه ی مسایل زیست محیطی
می باشد. به عبارت دیگر پس از حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی و مشارکت در فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری زیست محیطی بایستی حق بر آموزش در خصوص مسایل و موضوعات زیست محیطی وجود داشته باشد ؛ چرا که موضوعات زیست محیطی یکی از موضوعات فنی ، پیچیده و تکنیکی و تخصصی می باشد که نیازمند فرآیند آموزش خاص است.
« حق بر آموزش از حقوق بنیادین حق های بشری می باشد که در اسناد مهم بین المللی همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر ، میثاق بین المللی حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی و کنواسیون حقوق کودک اشاره شده است . اگر چه این حق در بسیاری اسناد و معاهدات بین المللی دیگر نیز تحت حمایت قرار گرفته ، اما در اجرای فرآیند آن ، دنیا با چالش های بزرگی روبروست . چالش هایی که اگر چه به ظاهر به عمق نقض های فاحش حقوق بشر نمی نماید ، اما قطعاً حفره هایی که در نقض آن برای بشریت ایجاد می کند ، همانا به بزرگی نقض فاحش حقوق بشر می باشد که تنها نیازمند توسعه ی آن در راستای رسیدن همگان به اهمیت این مهم می باشد . در این مسیر پر تلاطم ، تعهد به احترام ، حمایت و ایفای کامل و فوری حق بر آموزش به دوش دولت ها می باشد .
در اهمیت حق بر آموزش همین قدر بس که در سطح بین المللی آموزش ابتدایی رایگان و اجباری بر دوش دولت ها بوده و برای اجرای آن ضرب العجل تعیین گشته است . در به سرانجام رساندن این حق بنیادین ، دولت ها باید حق بر آموزش را طبق استانداردها و معاهدات بین المللی به رسمیت بشناسند . زیر سئوال بردن دولت ها در کوتاهی شان در ایفای حق بر آموزش علاوه بر قوانین خاص حاکم بر حق بر آموزش ، از قوانین حقوق بشری عام پیروی می کند.درصورت نقض حق بر آموزش ، بررسی رسیدگی قضایی در آن را لازم می نمایدچرا که قربانی نقض حق برآموزش تنها بادادخواهی برعلیه متعهدان آن به حق خودخواهدرسید ». بنابراین همانطور که گذشت حق بر آموزش یکی از مهمترین حقوق بشری می باشد که بایستی مورد توجه و عنایت قرار گیرد . « به موجب این حق دولت موظف به ایجاد تدابیر لازم جهت ایجاد فرهنگ دوستی با طبیعت ، حفاظت از آن و استفاده از تکنولوژی های پاک می باشد . این آموزش و فرهنگ سازی باید در کلیه سطوح اعم از آموزش رسمی ( مدرسه ای و دانشگاهی ) و غیر رسمی (آموزش برای عموم ) صورت گیرد ». اصل نوزدهم اعلامیه ی استکهلم در این راستا چنین اشعار می دارد : به منظور توسعه ی مبانی ضروری برای تنویر افکار عمومی و تفهیم مسئولیتی که افراد ، مؤسسات و جمعیت ها ، در خصوص حفاظت از محیط زیست در تمام ابعاد انسانی آن برعهده دارند ، لازم است نسل جوان و نیز بزرگسالان با بذل توجه کافی نسبت به انسان هایی که در وضعیت نامساعدتری قرار دارند ، تحت آموزش قرار گیرند . همچنین لازم است که وسایل ارتباط جمعی از کمک به تنزل کیفیت محیط زیست اجتناب نموده و بالعکس به منظور فراهم نمودن امکان توسعه ی انسان در تمام زمینه ها ، اطلاعات آموزشی در مورد ضرورت حفاظت و بهبود محیط زیست را ارائه دهند .

گفتار چهارم : حق اقامه ی دعوا و جبران خسارات زیست محیطی
یکی از مهم ترین و برجسته ترین موضوعات و محتوای حق بر محیط زیست حق اقامه ی دعوا و جبران خسارت زیست محیطی می باشد .
تظلم و داد خواهی از جمله حقوق اولیه ی همه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *