ولی نبرده زمادر به هیچ وجهی نام
مگر که مادر بیچاره نسل آدم نیست
مگر به مادر خود منتسب نبود
حقوق مادر بیچاره پایمال شده…

(همان، ۳۴۶)
در مثنوی دیگری وضعیت گذشته زنان عرب و زنده به گور شدن و خواری آنها را بیان میکند و سپس در پایان، اشاره به آزادی آنها به دست پیغمبر دارد. البته لازم به ذکر است که آزادی مورد نظر سید اشرف الدین آزادی اسلامی و به اصطلاح دیگر آزادی معنوی و درونی است:

ای زنان و دختران شادی کنید
هست پیغمبر طرفدار شما
دختران را مصطفی آزاد کرد
مرد و زن گویند تا یوم القیام
همچو سرو وسوسن آزادی کنید
در جزا زهرا بود یار شما
جمله زنهای عرب را شاد کرد
بر رسول هاشمی بادا سلام

(همان، ۴۹۱)
البته ذکر این نکته در پایان لازم است، که در زمینه آزادی زنان بیشک سید اشرف الدین نظری
انتقادی دارد و برعکس اغلب شاعران این دوره که یکی از مظاهر آزادی را آزادی حجاب می دانند او به این امر معتقد نیست. از این رو آزادی ای که او مطرح میکند آزادی درونی و معنوی براساس دیدگاه اسلام است. که در جای خود مفصل، بحث خواهد شد.
بد نیست در اینجا یکی از اشعار او که شاهد سخن ما در این زمینه است، بیان شود. شاعر در این شعر به زبان طنز به تلویح انتقاد خویش را نسبت به آزادی حجاب و آزادی بیحد و مرز زنان اعلام میدارد:

گر زنان گشتند یکسر بی حجاب
گر نگه داران دین را برده خواب
چهره شان ظاهر شد از زیر نقاب
لال شو یا هو که اینهم بگذرد
نوشته ای دیگر :
بررسی اثرات جیره های حاوی آویشن، گل‌گاو زبان و سین‌بیوتیک بر عملکرد ...

(همان، ۴۷۵)
۳ـ۲ـ۱ـ۲ـ۴ـ آزادی: رهایی از استبداد داخلی
از مفاهیم رایج آزادی که به یک اعتبار مهمترین مفهومی است که در اشعار شاعران این دوره آمده است، همین مبحث رهایی از استبداد و اختناق است که در نهایت به خواستن حکومت دموکراسی
میانجامد. این مفهوم از غرب وارد کشور شد و دلایل متعددی زمینهساز آمادگی مردم برای آن بود.
سید اشرف الدین برعکس برخی از هم عصرانش و جریان به اصطلاح روشنفکر، هیچ وقت با استبداد سازش نکرد، وجه غالب اشعار او مبارزه با استبداد داخلی و استعمار براساس برانگیختگی حس دینی و ملی مردم کشور بوده است. او در این زمینه از سلاح طنز و ادبیات عامه، بیشترین سود را برده است. در یکی از مخمسهایش این گونه با زبان طنز به استبداد و مستبدین حمله میکند:

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است