متن کامل پایان نامه امر به معروف و نهی از منکر

سلمانان و هم‌زیستی مسالمت آمیز 81
تأمین امنیّت 83
ج- تقیّه کتمانی 87
کتمان اسرار و حفظ مکتب تشیّع 92
تقویت مبارزه پنهانی 97
عدم آگاه شدن دشمن از امکانات و توانمندی‌های جبهه‌ی مخالف 100
آمادگی جهت یک مبارزه پایدار 103
نفوذ در دشمن و پی بردن به اسرار آن 105
زمینه‌سازی جهت حکومت مشروع 108

فصل سوم : تقیّه حکومتی جایگاه و ابعاد آن در فقه سیاسی
جایگاه تقیّه در حکومت مشروع و نامشروع 112
مفهوم مشروعیّت 113
ملاک مشروعیّت حکومت 113
ملاک مشروعیّت حکومت از دیدگاه تشیّع 114
مشروعیّت حکومت از دیدگاه اهل تسنّن 115
نقش مردم در حکومت اسلامی 115
تقیّه در انواع حکومت‌ها 116
تقیّه در حکومت نامشروع 118
تقیّه در حکومت مشروع 121
حقوق شهروندی در حکومت نامشروع 122
حق تمرد و سرپیچی 123
نظریه سیاسی اهل سنّت 123
دلیل اول : ادله نقلی حرمت تمرد 124
نقد و بررسی ادله نقلی حرمت تمرد 124
دلیل دوم : برهان عقلی حرمت تمرد 125
نقد و بررسی برهان عقلی حرمت تمرد 126
وجوب حفظ نظام از نظر امامیّه و اهل سنّت 127
حفظ نظام در کاربرد فقهی 127
بررسی احتمال اول: وجوب حفظ حکومت 128
بررسی احتمال دوم: حفظ نظام اجتماعی و نظم عمومی 128
بررسی احتمال سوم: حفظ نظام به معنای حفظ کیان اسلام 129
موارد تزاحم و حفظ نظام اجتماعی با نظام سیاسی 130
حق تمرد در حکومت‌های مشروع و نامشروع از نظر امامیّه 131
الف) حق تمرد در حکومت نامشروع 131
ب) حق تمرد در حکومت مشروع 132
زندگی در حکومت جور 134
الف) موارد حرمت همکاری با حاکم جائر 134
ب) موارد جواز همکاری با حاکم جائر 138
جمع‌بندی 143
تقیّه و عدم سازش با حکومت جور 145
مسؤلیت‌پذیری در دستگاه حکومت جور 147
تقیّه در عرصه سیاست خارجی 150
الف) دفاع از موجودیت اسلام 151
ب) بسط و گسترش اندیشه اسلامی 151
ج) حفظ اسرار کشوری 152
فصل چهارم : قلمرو و دامنه تقیّه در عرصه فقه سیاسی
دامنه تقیّه در قران 155
الف) دلالت آیاتی که لفظی و ظاهری است. (مطابقی) 155
ب)دلالت آیات به نحو تضمّنی 156
ج) آیاتی که دلالت آن‌ها بر تقیّه تفسیر به باطن است. 156
جمع‌بندی 158
دامنه تقیّه در روایات 159
موارد عدم جواز تقیّه در روایات 160
بررسی و جمع‌بندی 163
بررسی روایات 165
دامنه تقیّه از نظر عقل 166
دامنه تقیّه از دیدگاه فقها 167
1- واجب و محرماتی که در نظر شارع بسیار اهمیّت دارند 167
2- قتل النفس از نظر علما 169
3- برائت از اهل البیت ♣ 171
قلمرو تقیّه از دیدگاه امام خمینی ◙ 174
موارد استثناء شده از تقیّه 175
سیره عملی امام خمینی ◙ در تقیّه 176
استراتژی تقیّه و قلمرو آن 178
نتیجه……………………………………………………………………………… 181
فهرست منابع و مآخذ………………………………………………………………………….. 184

مقدمه

الف) تبیین موضوع
استفاده از تقیّه یکی از روش های رایج و عقلایی در بین ملت ها و جوامع بشری است زیرا عقل انسان به کارگیری آن را در برابر خطرها ضروری می داند و از آن جا که دین خدا هرگز حاوی مطالبی متعارض با ضروریات عقلی نیست، اسلام نیز این حکم ضروری عقل را تایید نموده است. پس تقیّه یکی از مباحث بسیار مهمی است که در شریعت اسلام و سایر ادیان و مکاتبی که دارای برنامه های اجتماعی و حکومتی می باشند مورد تاکید است و به عنوان یک اصل مسلّم در بین آن ها پذیرفته شده است.
البته در باب تقیّه، موضوع اصلی بحث ما تقیّه فردی نیست که هر جا انسان احساس خطر کرد از آن در جهت رفع خطر شخصی استفاده نماید بلکه در این مبحث تقیّه حکومتی و سیاسی مورد نظر است گرچه به تناسب بحث، از تقیّه فردی نیز استفاده شده است.
به عبارت دیگر در این مبحث برآنیم که نظر اسلام را درباره تقیّه در فقه سیاسی تبیین کرده و جایگاه و کارآمدی آن را از نظر حکومتی و فقه سیاسی مورد بررسی قرار دهیم لذا دراین رساله ابتدا تصویر روشنی از مفهوم تقیّه ارایه می گردد و سپس به تبیین اقسام تقیّه پرداخته می شود و مشروعیّت آن در اسلام به اثبات می رسد و در ادامه بحث به کار کردهای تقیّه از بعد سیاسی- اجتماعی اشاره می گردد و پس از بیان ابعاد مختلف تقیّه، جایگاه آن در فقه سیاسی روشن می شود و به دنبال آن دامنه وقلمرو تقیّه در اسلام مورد بررسی و نتیجه گیری و اثبات قرار می گیرد.
ب) ضرورت بحث
وقتی بحث از تقیّه در بین مذاهب و جوامع به خصوص جامعه اسلامی می شود. برداشت های مختلفی مشاهده می شود. بعضی تقیّه را محدود به ضرر شخصی می دانند و برخی تقیّه را یک نوع نفاق و یا دروغ پردازی می دانند. و بعضی دیگر تقیّه را فرار از مسؤلیّت های اجتماعی و سیاسی و نوعی گوشه گیری و سازش با حکومت های ظالمانه تلقی می کنند. و برخی دیگر تقیّه را، خلاف اصل امر به معروف و نهی از منکر می دانند. و گاهی به دسته ای از روایات استناد می کنند که از ائمه ♣ نقل شده است که هر قیامی را نفی، و هرگونه مبارزه با حکومت های ظالم را محکوم می کردند.
به عنوان مثال از امام صادق☻ نقل شده است: « کُلُّ رَایَهٍ تُرْفَعُ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ فَصَاحِبُهَا طَاغُوتٌ یُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ »
«هر پرچمی که پیش از قیام قائم برای مبارزه افراشته شود. صاحب آن طاغوتی است که می خواهد به جای خداوند عبادت شود.»
و با استناد به این نوع احادیث چنین نتیجه گرفتند که ائمه &#x26
63; برای خویش حقی در حکومت ها قائل نبودند و گرنه با قیام بر ضد حکومت ها مخالفت نمی کردند بلکه آن را تشویق می نمودند. این برداشت های غیر صحیح از این دسته روایات سبب شده است تا دشمنان شیعه فضا سازی کنند. و چهره شیعه را در نظر دیگران مخدوش سازند.
لذا ضرورت دارد تا بحث تقیّه با رویکرد سیاسی، اجتماعی مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. و پرده از چهره واقعی و حقیقی آن برداشته شود تا بدین وسیله بتوان از مهمترین اصلی که ریشه قرآنی دارد و مورد تاکید اسلام است و همواره شیعه را از شرّ اقدامات خشن اموی ها و غیر اموی ها محافظت نموده است دفاع گردد.
که امام صادق ☻ فرمودند: لا ایمان لمن لا تقیّه له…
ج) اهداف تحقیق

دانلود پایان نامه
برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید
رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

با توجه به این که زمینه گرایش به معارف دینی و ارزش های معنوی در دنیا به شدّت افزایش یافته است و جوامع دینی بخصوص قشر جوان به دنبال کشف حقایق و رسیدن به یک ثبات فکری می باشند. و از طرفی مردم بسیاری از کشورها در سیطره حکومت های جور زندگی می کنند و نمی توانند ایده های خود را بصورت علنی ابراز کنند بنابراین طرح بحث تقیّه سیاسی و احکام و ظوابط آن می تواند ابزار بسیار مناسبی جهت مبارزه خاموش و بکارگیری آن به عنوان یک دستور العمل اجرایی در بعد سیاسی مورد استفاده آن ها قرار گیرد.
لذا اهداف در این تحقیق عبارتند از:
1- شناخت معنای لغوی و اصطلاحی تقیّه
2- شناخت فلسفه تقیّه از نظر مکتب اهل بیت♣
3- آشنایی با مبانی مشروعیّت تقیّه
4- شناخت انواع تقیّه و کارکردهای آن در ابعاد سیاسی و اجتماعی
5- آشنایی با تقیّه حکومتی و جایگاه و ابعاد آن در فقه سیاسی
6- آشنایی با قلمرو و دامنه تقیّه در عرصه فقه سیاسی

د) سابقه پژوهش( پیشینه تقیّه پژوهی)
دانشمندان شیعه در آثار تفسیری، فقهی، اصولی و تاریخی و… به بحث از تقیّه پرداخته اند. پیشینه کتاب نویسی و رساله نویسی درباره تقیّه، نزد دانشمندان شیعی، به اصحاب ائمّه اطهار♣ برمی گردد. که بعضی از اصحاب آنان در این زمینه رساله ای را به رشته تحریر درآورده اند.
در زمان غیبت کبری(260 تا 321) نیز کتاب هایی با عنوان «التقیّه» از سوی دانشمندان شیعه به نگارش درآمده است مانند صاحب بصائر الدرجات و عیّاشی(متوفای320.ق)
در واقع شروع نگارش مباحث تقیّه را باید از دوره جمع آوری روایات تقیّه ای بدانیم یعنی (دوره امام رضا تا زمان غیبت) که بعدها این روایات در جوامع روایی شیعه گنجانده شده، از جمله می توان از کتاب اصول کافی شیخ کلینی◙ متوفای (328) که محتوی 23 حدیث در باب «تقیّه» و 16 حدیث در باب «الکتمان» می باشد، ذیل کتاب الایمان و الکفر نام برد.
و همچنین مرحوم حرّ عاملی( متوفای 1104ق) که حدود 140 روایت در کتاب (وسایل الشیعه) و مرحوم علامه مجلسی◙ (متوفی1111ق)حدود 109 روایت در کتاب بحارالانوار جمع آوری کرده است. البته لازم به ذکر است که مفسران شیعه و سنّی ذیل آیات مربوط به تقیّه روایاتی را هم در این باره ذکر کرده اند.
علی رغم اینکه تقیّه از مباحث مهم فقهی می باشد ولی در کتب فقهی باب معیّن و جایگاه مشخصی برای آن باز نشده است.
برخی از فقیهان مانند مرحوم کرکی، شیخ انصاری، آقا ضیاءالدین عراقی و امام خمینی◙ در رساله های مستقل به بررسی تقیّه پرداخته اند. و برخی دیگر مانند شهید اول، فاضل مقداد و سید حسن بجنوردی، مکارم شیرازی و… در قواعد فقهیّه آن را مورد تحقیق قرارداده اند و برخی مانند شیخ جعفر کاشف الغطاء(متوفای 1228ق) در کشف الغطاء و حاج آقا رضا همدانی در «مصباح الفقیه»، محقق اصفهانی در« بحوث فی الفقه» و آیه الله خویی در کتاب« التنقیح» در لابلای مباحث فقهی مانند«وضو» به مناسبت بحث به صورت استطردادی به بحث تقیّه توجه کرده اند. و گاهی هم در اصول در مبحث «تعادل و تراجیح» به مناسبت بحث از مرجحات و اینکه «فانّ الرشد فی خلافهم» پیرامون تقیّه به بحث پرداخته‌اند.
و همچنین کتاب های مختلفی با زاویه های متفاوت همانند احکام تقیّه، بررسی مصادیق تاریخی تقیّه و … نگاشته شده است. همان طور که بیان شد در این آثار ذکر شده، تقیّه و جایگاه آن در فقه سیاسی بصورت یک طرح جامع و منسجم مورد بحث قرار نگرفته است.
البته بعد از بررسی و تفحص آنچه در این باب یافتیم،تنها دو اثردر زمان معاصر بودکه بصورت تفصیلی تقیّه را مورد بحث قرار داده اند.
که آن دو اثر عبارتند از:
1- نقش تقیّه در استنباط: از نعمت الله صفری 2- پایان نامه کارشناسی ارشد با موضوع: تقیّه و سیره سیاسی و اجتماعی ائمه♣ نگارنده محمد حسین مظفری که اثر اول با موضوع من کاملا متفاوت است و اثر دوم گرچه با این بحث سنخیّت دارد. ولی با نگاه و زاویه ای که در رساله حاضر به آن پرداخته می شود کاملا متفاوت است.
همان طور که قبلاً بیان شد خلاء بحث تقیّه در فقه سیاسی- حکومتی، کاملاً مشهود است و در موضوع حاضر نوشته ای به صورت مستقل به رشته تحریر درنیامده است. امید است که با نگارش این رساله در قالب طرحی نو، مسایل سیاسی و اجتماعی تقیّه و جایگاه آن در فقه سیاسی برای پیروان راستین مکتب تشیّع تبیین گردد. و راه روشن و مناسبی برای پویندگان حق ایجاد کند.انشاء ا….
ھ) روش تحقیق و گرد آوری اطلاعات
روش تحقیق در این پژوهش،توصیفی و تحلیلی است.
در این روش پس ازجمع آوری مطالب،ابتدا توصیف می کنیم و بعد تحلیل،و سپس بصورت طبقه بندی شده مطالب را ذکر می کنیم.تبعاً روش گرد آوری اطلاعات،کتابخانه ای است.و ابزار گرد آوری فیش برداری مطالب مرتبط با این موضوع است.وهمچنین بااستفاده از نرم ابزارها مانند نرم ابزارجامع اهل البیت و….مطالب را گرد آوری می نماییم.
و) سوال اصلی تحقیق
تقیّه چیست؟ و جایگاه آن در فقه سیاسی کدام است؟
ز) سوال‌های فرعی تحقیق
1- معنای لغوی و اصطلاحی تقیّه چیست؟
2- فلسفه تقیّه چیست؟
3- مبانی مشروعیّت تقیّه کدام است؟
4- انواع تقیّه و کارکردهای آن در ابعاد سیاسی و اجتماعی چگونه است؟
5- تقیّه حکومتی، جایگاه و ابعاد آن در فقه سیاسی چگونه است؟
6- قلمرو و دامنه تقیّه در عرصه فقه سیاسی به چه میزان است؟
ح) فرضیه‌های تحقیق
تقیّه شاخه‌‌ای از شاخه‌های جهاد، و یک نوع وسیله دفاع است. و تقیّه در برابر جهاد نیست بلکه تقیّه در براب
ر اذاعه است. تقیّه سپر دفاعی و مبارزه مخفی و یک نوع تاکتیک سیاسی در برابر دشمن است. یکی از رموز جاودانه ماندن مکتب تشیّع تقیّه است. تقیّه قبل از تشکیل حکومت، زمینه ساز حکومت می‌باشد و بعد از تشکیل حکومت سبب گسترش قلمرو حاکمیت اسلام است. تقیّه‌ای از نظر اسلام مورد تایید می‌باشد که فعّال باشد و تقیّه سکونی و انفعالی که موجب تساهل و تسامح در دین باشد مورد تایید اسلام نیست، از نظر اسلام تقیّه ابزاری جهت گسترش اندیشه حکومت اسلامی است.
ط) تعریف واژه های کلیدی
1- تقیّه
تقیّه یک واژه عربی است که از ریشه «وقی» به معنای صیانت و نگهداری است.
و در اصطلاح این واژه به تعابیر مختلفی تعریف شده است، که در آتی(فصل اول- مفاهیم) به تبیین دیدگاه های برخی از علمای تشیّع و اهل سنّت پرداخته می شود.
اما به نظر می رسد تعریف شیخ انصاری«ره» در این زمینه که می نویسد: «تقیّه عبارت از حفظ نمودن خود از آسیب دیگری، به وسیله موافقت با او در گفتار یا کردار که مخالف حق است» ، تا حدودی از جامعیّت بر خوردار است.

2- فقه
واژه فقه در لغت به معنای فهمیدن و درک کردن می باشد. و در اصطلاح، علمای اسلام فقه را اینطور تعریف کرده اند:
«الفقه هو العلم بالاحکام الشرعیّه الفرعیه عن ادلتها التفصیلیّه»
« فقه عبارت است از :فهمیدن و دانستن قوانین و احکام شریعت اسلام از طریق دلایل تفصیلی آنها.»
3- سیاست
از نظر فرهنگ اسلامی و مکتب اسلام، سیاست عبارت از: تلاش انسانها در جهت تحقق قانون الاهی در روی زمین، به رهبری انبیا، اوصیا و اولیا جهت نیل به سعادت قصوا.
4- فقه سیاسی
مجموعه قواعد و اصول فقهی و حقوقی برخاسته از مبانی اسلامی است که عهده دار تنظیم روابط مسلمانها با خودشان و تنظیم روابط آنها با غیرمسلمان می باشد. براساس مبانی قسط وعدل برخاسته از وحی الهی،
فقه سیاسی دو بخش مهم را داراست.

1- اصول و قواعدی در ارتباط با سیاست خارجی و تنظیم روابط درون امتی جامعه اسلامی.
2- اصول و قواعدی در ارتباط با سیاست خارجی و تنظیم روابط بین المللی و جهانی اسلام.

الف) مفاهیم تقیّه
1- تعریف لغوی تقیّه
واژه تقیّه از دو جهت «ماده و هیئت» قابل بررسی است. از جهت ماده لفیف مفروق است و حروف اصلی آن «وقی» می‌باشد که واو آن به تاء تبدیل شده است. بنابراین اصل آن «وقیّه» بوده و مصدر ثلاثی مجرد آن «وقی» و «وقایه» است که در لغت به معنای «صیانت» و «نگه داری» آمده است. و از جهت هیئت و ساختار صرفی مصدر و یا اسم مصدر از فعل « تقی، یتقی» ثلاثی مجرد و یا از فعل «اتَّقی، یتَّقی» ثلاثی مزید می‌باشد.
ابن منظور می‌نویسد: «تقیّه» یک واژه عربی بوده که از ریشه «وقی» به معنای صیانت و نگه‌داری، گرفته شده است. خلاصه کلام ابن منظور عبارت است از: وقی: و قاه الله وقیا و وقایهًو واقیهً: صانَه… و قاه الله وقایه، بالکسر ای حفظهُ…و قد توقیت و اتّقیت الشئَ و تقیته اتقیّه تُقی و تقیّه و تقاء: حَذرتُهُ و الاسم التقوی، قوله تعالی« إِلَّا أَن تَتَّقُواْ مِنْهُمْ تُقَاهً »
«تقاه» یجوز اَن یکون مصدرا و اَن یکون جمعاً و المصدر اجود لِان فی القرائه الاخری: الّا اَن تَتّقُوا منهم تقیَّهً، و فی التهذیب عن ابن الاعرابی التقاهُ و التقیّه و التقوی و الاتقاء کلّهُ واحد. و فیروز آبادی می‌نویسد: اتّقیت الشئَ و تقیتُهُ اتقیّه و اتقیّه تُقئً و تقیّهً و تِقاءً ککساءٍ حَذرتُهُ و الاسم التقوی
و سعید الخوری می‌نویسد: توقّاه توقیا و اتَّقاه اِتّقاءً: حَذِرهُ وَ خافَه و اصل اتَّقی، اوتقی قلبت الواو تاءً و ادغمت
شیخ انصاری گوید: التقیّه اسم لِاتّقی، یَتّقی، و التاء بدل عن الواو کما فی التُّهمه( وهمه) و التُّخمه(وُخمه)
آیه الله خویی«ره»: می‌نویسد: انَّ التقیه مصدر تقی یتقی و الاسم التقوی و هی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *