منبع تحقیق درمورد امر به معروف، فعل مضارع

با جو نامساعد اجتماعى گاه تغییر چهره مى‏دهند و متوسل به سوگندهاى غلاظ و شداد مى‏شوند و گاهى سوگندشان خود دلیلى بر دروغشان است قرآن صریحا به آنها پاسخ گفت که سوگند لازم نیست، عمل نشان دهید، ولى خدا از اعماق دل شما آگاه است مى‏داند که در این سوگند دروغ مى‏گوئید و یا واقعا تغییر جهت مى‏دهید.لذا در آیه بعد که آخرین آیه مورد بحث است مجددا روى همین معنى تاکید کرده و مى‏گوید به آنها بگو اطاعت خدا و اطاعت پیامبرش را کنید (قُلْ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ). سپس اضافه مى‏کند در برابر این فرمان از دو حال خارج نیست” اگر سرپیچى کنید و روى گردان شوید پیغمبر ص مسئول اعمال خویش است (و وظیفه خود را انجام داده) و شما هم مسئول اعمال خود (و وظیفه شما اطاعت صادقانه است) (فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَیْهِ ما حُمِّلَ وَ عَلَیْکُمْ ما حُمِّلْتُمْ).اما اگر از او اطاعت کنید، هدایت خواهید شد (وَ إِنْ تُطِیعُوهُ تَهْتَدُوا) زیرا او رهبرى است که جز به راه خدا و حق و صواب دعوت نمى‏کند. در هر حال بر پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم چیزى جز ابلاغ آشکار نیست (وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِینُ)او موظف است فرمان خدا را آشکارا به همگان برساند خواه بپذیرند یا نپذیرند و پذیرش و عدم پذیرش این دعوت، سود و زیانش متوجه خود آنها خواهد شد و پیامبر ص هرگز موظف نیست که مردم را اجبار به هدایت و قبول دعوت و اجبار کند.جالب اینکه: از مسئولیتها در آیه فوق تعبیر به بار (سنگین) شده است، و در واقع چنین است هم وظیفه رسالت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و هم اطاعت صادقانه از دعوت او بارى است بر دوش که باید آن را به منزل رساند و جز مردم مخلص توانایى حمل آن را ندارند.( مکارم شیرازی،1374، ج‏14،521تا525)
الف -3-1-1-1-3) سوره محمد صلی الله علیه وآله وسلم -آیه 33 : یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَکُمْ
مراد از اطاعت خدا به حسب مورد اطاعت او در احکام مربوط به قتال است، و مراد از” اطاعت رسول” اطاعت او است در هر دستورى که آن جناب مامور به آن و به ابلاغ آن شده، و نیز هر دستوریست که آن جناب به عنوان مقدمه قتال و به ولایتى که در آن داشته ، داده است. (طباطبایی،1374، ج‏18، 372)
الف -3-1-1-2) دسته دوم ؛ شاهد مثال اطاعت از خدا ورسول صلی الله علیه وآله وسلم:.مثلا فرموده است نماز اقامه کنید واز خدا و رسولش صلی الله علیه وآله وسلم اطاعت کنید.زکات بدهید واز خدا و رسولش صلی الله علیه وآله وسلم اطاعت کنید. انفاق کنید واز خدا و رسولش صلی الله علیه وآله وسلم اطاعت کنید. از خدا و رسولش صلی الله علیه وآله وسلم اطاعت کنید که اگر این کار را نکنید از کافران خواهید بودو….به تعبیر بهتر این دسته آیات در مقام بیان این نکته هستند که اگر می خواهید از خدا و رسولش صلی الله علیه وآله وسلم اطاعت کنید وبه مقام اظاعت کنندگان از ایشان نائل شوید باید این کار ها را انجام دهید:
الف -3-1-1-2-1) سوره آل عمران – آیه 32 : قُلْ أَطیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْکافِرینَ
بگو: “از خدا و فرستاده (او)، اطاعت کنید! و اگر سرپیچى کنید، خداوند کافران را دوست نمى‏دارد.”
الف -3-1-1-2-2) سوره آل عمران – آیه 132: وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ
و خدا و پیامبر را اطاعت کنید، تا مشمول رحمت شوید!
الف -3-1-1-2-3) سوره نساء – آیه 59 : یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فی‏ شَیْ‏ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً
اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [= اوصیاى پیامبر] را! و هرگاه در چیزى نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داورى بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید! این (کار) براى شما بهتر، و عاقبت و پایانش نیکوتر است.
الف -3-1-1-2-4) سوره مائده – آیه 92 : وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ احْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّما عَلى‏ رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبینُ
اطاعت خدا و اطاعت پیامبر کنید! و (از مخالفت فرمان او) بترسید! و اگر روى برگردانید، (مستحق مجازات خواهید بود؛ و) بدانید بر پیامبر ما، جز ابلاغ آشکار، چیز دیگرى نیست (و این وظیفه را در برابر شما، انجام داده است).
الف -3-1-1-2-5) سوره انفال – آیه 1 : یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَیْنِکُمْ وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ
از تو درباره انفال [= غنایم، و هرگونه مال بدون مالک مشخص‏] سؤال مى‏کنند ؛ بگو: “انفال مخصوص خدا و پیامبر است؛ پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید! و خصومتهایى را که در میان شماست، آشتى دهید! و خدا و پیامبرش را اطاعت کنید اگر ایمان دارید
الف -3-1-1-2-6) سوره انفال – آیه 46 : وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ریحُکُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرینَ
و (فرمان) خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید! و نزاع (و کشمکش) نکنید، تا سست نشوید، و قد
رت (و شوکت) شما از میان نرود! و صبر و استقامت کنید که خداوند با استقامت کنندگان است‏
الف -3-1-1-2-7) سوره نور – آیه 56 : وَ أَقیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ
و نماز را برپا دارید، و زکات را بدهید، و رسول (خدا) را اطاعت کنید تا مشمول رحمت (او) شوید
الف -3-1-1-2-8) سوره مجادله – آیه 13 : أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْواکُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَیْکُمْ فَأَقیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ اللَّهُ خَبیرٌ بِما تَعْمَلُونَ
آیا ترسیدید فقیر شوید که از دادن صدقات قبل از نجوا خوددارى کردید؟! اکنون که این کار را نکردید و خداوند توبه شما را پذیرفت، نماز را برپا دارید و زکات را ادا کنید و خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید و (بدانید) خداوند از آنچه انجام مى‏دهید با خبر است!
الف -3-1-1-2-9) سوره تغابن- آیه 12 : وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَإِنَّما عَلى‏ رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبینُ
اطاعت کنید خدا را، و اطاعت کنید پیامبر را؛ و اگر روى‏گردان شوید، رسول ما جز ابلاغ آشکار وظیفه‏اى ندارد
الف -3-1-1-2-10) سوره تغابن – آیه 16 : فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُوا وَ أَطیعُوا وَ أَنْفِقُوا خَیْراً لِأَنْفُسِکُمْ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
پس تا مى‏توانید تقواى الهى پیشه کنید و گوش دهید و اطاعت نمایید و انفاق کنید که براى شما بهتر است؛ و کسانى که از بخل و حرص خویشتن مصون بمانند رستگارانند
الف-3-1-2) نحوه اطاعت از رسول مکرم اسلام صلی الله علیه وآله وسلم در قرآن کریم:
باید به این نکته مهم توجه داشت که بابررسی تفاسیر وشان نزول هایی که برای آیات مذکور نوشته شده است به خوبی این مطلب قابل درک است که مسئله ولایت پذیری لب الالباب تمامی حکومت های دینی وتعامل مردم با آنهاست وآیات قرآن کریم نیز به خوبی این مسئله را مورد تاکید قرار می دهد که مهمترین ویژگی مومنان واقعی اطاعت محض وبی چون چرا از ولی امر است:
الف -3 – 1-2-1) سوره توبه – آیه 71 : وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُقیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاهَ وَ یُطیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ حَکیم‏.
بعد از آن تذکر و بیان حال منافقین، اینک حال عامه مؤمنین را بیان مى‏کند و مى‏فرماید:” مردان و زنان با ایمان اولیاى یکدیگرند”، تا منافقین بدانند نقطه مقابل ایشان مؤمنین هستند که مردان و زنانشان با همه کثرت و پراکندگى افرادشان همه در حکم یک تن واحدند، و به همین جهت بعضى از ایشان امور بعضى دیگر را عهده‏دار مى‏شوند. به همین جهت است که هر کدام دیگرى را به معروف امر مى‏کند و از منکر نهى مى‏نماید. آرى، بخاطر ولایت داشتن ایشان در امور یکدیگر است- آنهم ولایتى که تا کوچکترین افراد اجتماع راه دارد- که به خود اجازه مى‏دهند هر یک دیگرى را به معروف واداشته و از منکر باز بدارد.آن گاه مؤمنین را به وصف دیگرى توصیف نموده مى‏فرماید:” وَ یُقِیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاهَ” نماز به پا مى‏دارند و زکات مى‏پردازند، و این نماز و زکات دو رکن وثیق در شریعت اسلام است، اما نماز رکن عبادات غیر مالى است که رابط میان خدا و خلق است، و اما زکات رابطه‏اى است که در معاملات میان خود مردم برقرار است.سپس وصف دیگرى از ایشان را برشمرده، مى‏فرماید:” وَ یُطِیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ”، در این جمله تمامى احکام شرعى را در یک جمله کوتاه” اطاعت خدا” و تمامى احکام ولایتى که پیغمبر در اداره امور امت و اصلاح شؤون ایشان دارد، از قبیل فرامین جنگى و احکام قضایى و اجراى حدود و امثال آن را در یک جمله کوتاه” اطاعت رسول” جمع کرده است.هر چند مى‏توان گفت که اطاعت احکام خدا که از آسمان نازل شده از یک نظر دیگر اطاعت رسول است، زیرا این رسول است که براى دعوت به اصول و فروع دین قیام نموده، پس اطاعت احکام خدا اطاعت او نیز هست.” أُولئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللَّهُ”- در این جمله از این معنا خبر مى‏دهد که قضاى الهى شامل حال این گونه افراد شده و رحمت او اشخاص متصف به این صفات را در برخواهد گرفت. و گویا این جمله را آورد تا مقابل آن جمله‏اى قرار گیرد که در باره منافقین فرموده بود:” نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ”. و نیز ظاهرا جمله” إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ” را آورد تا رحمت خود را تعلیل کرده، بفرماید رحمت من هیچ منافاتى با عزت و سلطنتم ندارد و به هیچ وجه حکمتم را نیز دچار اختلال و وهن و آمیخته با جزاف نمى‏سازد.( طباطبایی،1374، ج‏9، 455 )
ایمان در اصلاح فرد و جامعه، نقش به سزایى دارد. الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ‏ … یَأْمُرُونَ‏، یَنْهَوْنَ‏، یُقِیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاهَ وَ یُطِیعُونَ اللَّهَ.‏امر به معروف ونهى از منکر، اقامه‏ى نماز، پرداخت زکات واطاعت از خدا و رسول، وظیفه و عملکرد دائمى مؤمنان است “یَأْمُرُونَ‏، یَنْهَوْنَ‏، یُقِیمُونَ، یُؤْتُونَ، یُطِیعُونَ” (فعل مضارع رمز استمرار است). اطاعت از خدا و رسول باید با میل و رغبت باشد. “یُطِیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ” (اطاعت در لغت به معناى پیروى با میل است).هم اطاعت
از خدا در برنامه‏هاى عبادى لازم است و هم اطاعت از رسول در برنامه‏هاى حکومتى. “یُطِیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ”‏( قرائتی،1383، ج‏3 ،463و464)
(البته مفروض بحث این است که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم ولی امر است و بلا اشکال وبلا واسطه در رأس حکومت سیاسی قراردارد.)
نکته جالب توجه این است که تمام آیات مربوط به اطاعت از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم به صورت مطلق آمده وهیچ قید وشرطی برای اطاعت از ایشان وجودندارد.
الف – 3 – 1- 2- 2 ) سوره حشر-آیه 7 : ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‏ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى‏ فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ کَیْ لا یَکُونَ دُولَهً بَیْنَ الْأَغْنِیاءِ مِنْکُمْ وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدیدُ الْعِقاب‏
آنچه را خداوند از اهل این آبادیها به رسولش بازگرداند، از آن خدا و

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *