پایان نامه با کلمات کلیدی رسول خدا (ص)، امام صادق

ن تعیین وتعریف می شود بلکه حتی شیوه استقرار حاکم در رأس هرم دولت وبه طور کلی ساختار نطام سیاسی وروش های مدیریت امور عمومی جامعه نیز بوسیله دین بیان می گردد.براین اساس تنها نظامی را می توان مصذاق واقعی نظام اسلامی دانست که علاوه بر شرایط ویژه حاکمان شیوه استقرار رهبران در مستد قدرت نیز مطابق الگوی ارائه شده در شریعت ودین باشد(فیرحی،1387،23)]
د – 4 ) سیره: : حالتى و روشى است که انسان و سایر جانداران نهادشان و وجودشان بر آن قرار دارد، خواه غریزى و خواه اکتسابى چنانکه گفته مى‏شود: فلانى سیره و روشى نیکو و قبیح دارد.(راغب،1420،ج‏2، 276)
واژه “سیره” در زبان عربى، در اصل، از ماده “سیر” (= حرکت و راه رفتن) بوده و به معناى سبک و شیوه راه رفتن است. درست مانند: “جلوس” و “جلسه” که اولى به معناى نشستن و دومى به مفهوم نوع جلوس و سبک نشستن است.( پیشوایی ،1372، 20)
در تحقیق حاضر سیره عملی امیر المؤمنین علیه السلام در مواجه با عملکرد های حکومت گران در نظام سیاسی صدر اسلام مورد بررسی قرار می گیرد اما به دلیل اهمیت موضوع به مبانی نظری این رفتار ها نیز اشاره خواهد شد.
ه ) سوالات تحقیق
ه – 1 ) سوال اصلی : با توجه به سیره علوی چه الگویی را می توان برای نقد نظام سیاسی اسلامی پیشنهاد داد؟
ه – 2 ) سوالات فرعی :
ه – 1- 1 ) مبانی انتقاد از نظام سیاسی در قرآن کریم وسیره پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله سلم چیست؟
ه – 1- 2 ) اندیشه وسیره سیاسی کلی امیر المومنین علیه السلام چگونه است؟
و ) فرضیه ها
و – 1 ) فرضیه اصلی : نقد نظام سیاسی در الگوی رفتاری امیر المؤمنین علیه السلام ناظر بر حفاظت و صیانت از مبانی اسلامی،حفظ وحدت اسلامی وارتقاء کار آمدی،جلوگیری از بروز انحرافات و سوءاستفاده دشمنان از مشکلات جامعه اسلامی است.
و – 2 ) فرضیه های فرعی :
و – 2 – 1 ) مبانی انتقاد از نظام سیاسی در قرآن کریم وسیره پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله سلم ریشه های الگوی رفتاری امیرالمؤمنین علیه السلام می باشد.
و – 2 – 2 ) اندیشه وسیره سیاسی کلی امیر المؤمنین علیه السلام بنیان تحلیل رفتاری ایشان در الگوی نقد نظام سیاسی است.
ز ) اهداف تحقیق
ز – 1 ) بررسی سیره امیر المؤمنین علیه السلام به عنوان یک مسلمان بیداردر انتقاد از حکومت اسلامی
ز – 2 ) استخراج الگوی متناسب با ارزش ها واعتقادات اصیل اسلامی برای نقد نظام سیاسی اسلام
ز – 3 ) استفاده از الگوی بدست آمده در حوداث ووقایع عصر حاضر برای رشد بصیرت موثر در نحوه عملکرد نخبگان دینی ،فکری وسیاسی
ح ) روش تحقیق
از آنجا که این تحقیق بیشتر جنبه نظری دارد، روش آن توصیفی – تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و منابع مکتوب و الکترونیکی صورت می گیرد.بدین منظور بیشتر از کتابخانه های مدرسه معصومیه حوزه علمیه قم ، مدرسه نمازی حوزه علمیه شهرستان خوی،دانشگاه امام صادق علیه السلام،دانشگاه علامه طباطبایی(ره)،کتابخانه عمومی شهید رجایی شهرستان خوی و از سایت های موسسه علمی فرهنگی تبیان،راسخون ،مرکزمدیریت حوزه علمیه قم و باشگاه اندیشه ومحصولات ذی قیمت موسسه تحقیقات کامپیوتری نور استفاده شده است و شایسته است از همه دست اندر کاران و زحمت کشان این نهاد های علمی و فرهنگی نهایت تشکر و قدر دانی به عمل آید.
ت ) سازماندهی تحقیق
ت – 1 ) فصل اول: کلیات
در این فصل مواردی نظیر توضیح موضوع، هدف و ضرورت بحث، سابقه‎ی آن در دیگر آثار، مفاهیمی که با توجه به فضای تحقیق نیاز به توضیح دارند، سؤالات اصلی و فرعی و روش تحقیق استفاده شده را در برگرفته و در نهایت شمایی کلی از پایان‎نامه ترسیم می‎کند.درمورد چاچوب نظری بحث باید به این نکته توجه داشت که چون موضوع تحقیق استخراج الکویی از رفتار سیاسی امیزالمومنین علیه السلام است و بنا بر این گذاشته شده که از هرگونه رنگ ولعاب حوزه اندیشه ای سیاسی غرب منزه باشد ،لذا از هیچ یک از چارچوب های نظری رایج در این حوزه (اندیشه سیاسی غرب)استفده نشده است.از سوی دیگر چون این نوع تحقیق تا کنون در حوزه اندیشه سیاسی اسلام مورد توجهکافی و وافی قرار نگرفته است لذا چارچوب نظری مناسبی برای آن نمی توان پیدا کرد.بنابر این مخاطب بر خلاف معمول در این تحقیق چارچوب نظری مسبوق به سابقه ای را مشاهده نمی کند.
ت – 2 ) فصل دوم: مبانی ومفاهیم نظری
دراین فصل سعی شده است به مبانی انتقاد از نظام سیاسی در قرآن کریم وسیره پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله سلم به عنوان ریشه های الگوی رفتاری امیرالمؤمنین علیه السلام پرداخته شود .
ت – 3 ) فصل سوم : اندیشه وسیره سیاسی کلی امیر المؤمنین علیه السلام
دراین فصل بنا براین گذاشته شده است تا با تبیین جایگاه امیرالمؤمنین علیه السلام در چهار دوره اصلی زندگی سیاسی بتوان فهمی عمیق از رفتار های ایشان در قالب نظام سیاسی اسلام به دست داد.این چهار دوره عبارت اند از: دوره حیات مبارک پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله سلم ،دوره پس از رحلت ایشان تا رسمیت یافتن قدرت خلیفه اول ،دوره خلافت سه خلیفه اول و عصر خلافت امیر المؤمنین علیه السلام .
ت – 4 ) فصل چهارم : جلوه های نقد والگوی انتقاد از نظام سیاسی در سیره عملی ونظری امیر المؤمنین علیه السلام
دربخش اول این فصل سعی شده است حتی الامکان مصادیق انتقاد امیرالمؤمنین علیه السلام از نظام سیاسی اسلام در چهار دوره زندگی سیاسی ایشان بیان شود.این مصادیق براساس چهر دوره به شرح ذیل طبقه بندی شده اند:
مصادیق انتق
اد از نظام سیاسی در دوره حکومت پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله سلم ، مصادیق انتقاد از نظام سیاسی در دوره پس از رحلت پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله سلم تا رسمیت یافتن قدرت خلیفه اول ، مصادیق انتقاد از نظام سیاسی در دوره خلافت سه خلیفه اول و مصادیق انتقاد از نظام سیاسی در عصر خلافت امیر المومنین علیه السلام .
در بخش دوم این فصل جمع بندی الگوی نقد نظام سیاسی در سیره امیر المؤمنین علیه السلام با تمام ویژگی ها و نکات ریز ارائه می گردد.
ت – 7 ) فصل پنجم : نتیجه گیری
دراین فصل سعی شده براساس آنچه که در بخش پیشین به عنوان مصادیق انتقاد از نظام سیاسی در سیره امیر المؤمنین علیه السلام ذکر شد،چارچوب ها و اصولی که آن رفتار ها در قالب آن ها می گنجد و ریشه در آن ها دارد بیان شود . با جمع بندی مباحث مطرح شده فرضیه اصلی تحقیق اثبات می شود ونتیجه گیری کلی از تمام مباحث مطرح شده ارائه می گردد.

فصل دوم: مبانی ومفاهیم نظری
الف ) نقد وانتقاد از نظام سیاسی در قرآن کریم
مساله نقد وانتقاد از نظام سیاسی در قرآن را می توان ازجوانب مختلف موردبررسی قرار داد. اما از آنجا که موضوع اصلی این تحقیق بررسی با محوریت قرآن کریم نیست ،صرفا به صورت فهرست به مسائل ومباحث مربوطه پرداخته می شود.
یکی از مهمترین اقداماتی که دراین قسمت می شودبدان پرداخت استخراج وبیان احصائی آیاتی از قرآن است که در آنها :
الف- 1 ) به مساله نحوه انتقاد از نظام سیاسی پرداخته شده است.
الف- 2 ) مصادیقی از انتقادات مردم به حاکمان سیاسی بیان شده است.
الف- 3 ) بررسی محتوایی آیات ذکر شده در قسمت پیشین است.
الف- 4 ) آیاتی که مضامین مشابه را در بازه زمانی پیامبران پیشین بویژه انبیای بنی اسرائیل بیان می کنند.
البته همانگونه که گذشت به علت محوریت الگوی رفتاری امیرالمومنین علیه السلام در این تحقیق ،گوشه ای از آنچه راجع به نقد وانتقاد از نظام سیاسی در قرآن کریم آمده است ذکر می شود.البته باید به این نکته توجه داشت که آیاتی که ذکر شده آیات احصائی مربوط به بحث نیست و صرفا از باب چشیدن جرئه ای از آب دریا بیان شده اند ومی تواند کلید واژه هایی برای تحقیقاتی با موضوع تخصصی قرآن باشند.
الف -1 ) نحوه انتقاد از نظام سیاسی در قرآن کریم:
در این بخش مجموعه آیاتی که در مورد نحوه تعامل مردم با پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله وسلم و تبیین جایگاه ایشان است می گنجند.
الف- 1 – 1) سوره احزاب – آیه 6 : النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‏ بِبَعْضٍ فی‏ کِتابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُهاجِرینَ إِلاَّ أَنْ تَفْعَلُوا إِلى‏ أَوْلِیائِکُمْ مَعْرُوفاً کانَ ذلِکَ فِی الْکِتابِ مَسْطُوراً.
پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛ و همسران او مادران آنها [= مؤمنان‏] محسوب مى‏شوند؛ و خویشاوندان نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرّر داشته اولى هستند، مگر اینکه بخواهید نسبت به دوستانتان نیکى کنید (و سهمى از اموال خود را به آنها بدهید)؛ این حکم در کتاب (الهى) نوشته شده است‏.
در تفسیر مجمع البیان درباره این آیه آمده است : پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله میان مسلمانان (انصار و مهاجرین) عقد اخوّت برقرار کرده بود، به گونه‏اى که مثل برادر حقیقى از یکدیگر ارث مى‏بردند، زیرا مهاجران در آغاز، از وطن و اموال و بستگان خود دور شده بودند و عقد اخوّت، این موارد را جبران مى‏کرد تا آنکه آیه نازل شد و چنین ارثى را لغو کرد و فرمود: ملاک ارث بردن، خویشاوندى است .هنگامى که فرمان پیامبر صلى الله علیه و آله در مورد حرکت براى جنگ تبوک صادر شد، بعضى گفتند: ما باید از والدین خود اجازه بگیریم. این جمله نازل شد که‏ “النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِینَ”. . (طبرسى،‏1372ج‏8، 529)
پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله در روز غدیرخم که به فرمان خداوند، حضرت على علیه السلام را به جانشینى خود منصوب فرمود، قبل از معّرفى و نصب آن حضرت، جمله‏ى “أ لست اولى بکم من انفسکم” را بیان فرمودند و از آنان اقرار گرفتند که آیا طبق آیه قرآن، من از شما حتّى نسبت به خودتان اولویّت ندارم؟! همه گفتند: بله.آنگاه پیامبر صلى الله علیه و آله وسلم فرمودند: “من کنت مولاه فهذا على مولاه” (مجلسی،1360، ج 21 ، 387)
در تفسیر المیزان نیز برای این آیه چنین آمده است: انفس مؤمنین”، یعنى خود مؤمنین، و بنا بر این، معناى” أولى بودن رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به مؤمنین از خود مؤمنین” این است که آن جناب اختیاردارتر نسبت به مؤمنین است از خود مؤمنین، و معناى اولویت این است که فرد مسلمان هر جا امر را دائر دید بین حفظ منافع رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم و حفظ منافع خودش، باید منافع رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم را مقدم بدارد.و بنا بر این معناى آیه این مى‏شود که مؤمن هر حق و منافعى که براى خودش قائل است، اگر حفظ جان خویش است و اگر دوست داشتن خودش است، و اگر براى خود حرمتى قائل است، و اگر استجابت دعوت است، و اگر به کار بردن اراده خویش است، هر چه باشد، رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم مقدم بر او است، یعنى هر جا که امر دائر شد بین حفظ جان رسول خدا (ص)، یا جان خودش، یا بین دوست داشتن رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم یا دوست داشتن خودش، و همچنین سایر موارد دیگر، جانب رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم را بر جانب خود ترج
یح دهد.در نتیجه، اگر در هنگام خطر، جان رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم در مخاطره قرار گیرد، یک فرد مسلمان موظف است که با جان خود سپر بلاى آن جناب شود و خود را فدایش کند و همچنین در تمامى امور دنیا و دین، رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم أولى و اختیاردارتر است، و اینکه گفتیم در تمامى امور دنیا و دین، به خاطر اطلاقى است که در جمله” النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ” هست.
از اینجا روشن مى‏شود اینکه بعضى (تفسیر کشاف) گفته‏اند: مراد اولویت آن جناب در دعوت است، یعنى وقتى آن جناب مؤمنین را به چیزى دعوت کرد، و نفس مؤمنین ایشان را به چیز دیگر، واجب است دعوت او را اطاعت کنند و دعوت نفس خود را عصیان کنند، در نتیجه آیه مورد بحث همان را مى‏گوید که آیه” وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ” (سوره نساء، آیه 59)و آیه‏” وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِیُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ” (سوره نساء، آیه 64)و آیاتى دیگر نظیر آن، در مقام بیان آن است،

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *